Avrupa düzeyinde eğitim ve öğretimde yıllardır süren işbirliği geleceğin Avrupa toplumunu yaratmada etkin bir rol oynayacak duruma gelmiştir.

Avrupa'da son on yıldaki ekonomik ve sosyal gelişmeler, artan bir şekilde eğitim ve öğretimde Avrupa boyutuna duyulan gereksinimi vurgulamıştır. Ayrıca, daha çok ve daha iyi iş imkanları ve daha geniş sosyal kaynaşma ile sürdürülebilir ekonomik gelişmeye uygun bilgiye dayalı ekonomiye geçiş, insan kaynaklarını geliştirilmesinde aşılması gereken yeni zorluklar getirmektedir.

Avrupa Birliği'nin genişlemesi; eğitim ve öğretim alanındaki çalışmalara yeni boyutlar ekleyerek, bir çok zorluk, olanak ve ihtiyaçları da beraberinde getirmektedir. Aday ülkelerin, baştan beri Avrupa düzeyinde eğitim ve öğretimde öncelikler üzerinde gelecekte yapılacak işbirliğinin ortakları olarak bir araya gelebilmeleri özellikle önem taşımaktadır.

Avrupa eğitim ve öğretim programlarının süregelen gelişimi Avrupa düzeyinde işbirliğini geliştirmede önemli bir etken olmaktadır

Haziran 1999'da benimsenen yükseköğretim konusundaki Bologna Deklarasyonu, bu alanda geliştirilmiş yeni bir Avrupa işbirliğini ortaya çıkarmıştır.

Mart 2000'de Lizbon Avrupa Konseyi sosyal ve ekonomik politikaların bütünleyici bir parçası olan eğitimin; toplumlarımızın uyumu ve vatandaşlarının tam olarak gelişimini sağlamada bir garanti ve Avrupa'nın dünya çapında rekabetçi gücünü artırmak için bir araç olarak önemli rolünü vurgulamıştır. Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği'nin dünyanın bilgiye dayalı en dinamik ekonomisi haline getirilmesini stratejik bir hedef olarak belirlemiştir. Yüksek kalitede mesleki eğitim ve öğretimin geliştirilmesi; sosyal uyum, hareketlilik, istihdam edilebilirlik ve rekabetçiliğin artırılması açısından bu stratejinin çok önemli ve bütünleyici bir parçasıdır.

Mart 2001'de Stockholm Avrupa Konseyi tarafından onaylanan "Eğitim ve Öğretim Sistemlerinde Gelecekte Somut Amaçlar" hakkındaki raporda, Lizbon Avrupa Konseyi'nde belirlenen hedeflere ulaşmak için Avrupa düzeyinde ortak etkinlikler için yeni alanlar belirlendi. Bu alanlar, raporun üç stratejik amacına dayalıdır. Bu amaçlar şunlardır: Avrupa Birliği'nde eğitim ve öğretim sistemlerinin etkinliğinin ve kalitesinin artırılması; eğitim ve öğretim sistemlerinden herkesin yararlanmasının kolaylaştırılması; eğitim ve öğretim sistemlerinin daha geniş bir dünyaya açılması.

Barselona'da Mart 2002'de Avrupa Konseyi, 2010 yılına kadar Avrupa'daki eğitim ve öğretimin dünya çapında kalitenin referansı haline getirilmesine yönelik "Amaçlar Raporu"nun takibi için hazırlanan Çalışma Programı'nı onaylamıştır. Ayrıca, diploma ve niteliklerin şeffaflığını sağlamak amacıyla mesleki eğitim ve öğretim alanına uyarlanmış Bologna sürecine benzer bir eylem geliştirilmesini de içeren yeni araçların ortaya konması için bir eylem çağrısında bulunmuştur.

Barselona kararına karşılık olarak, Avrupa Birliği Konseyi (Eğitim, Gençlik ve Kültür) 12 Kasım 2002'de mesleki eğitim ve öğretimde işbirliğini geliştirmeye dair bir karar almıştır. Bu karar, Komisyon ve üye ülkelerden sorumlulukları çerçevesinde, aday ülkeleri, Avrupa Serbest Ticaret Alanı (EFTA)- Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ülkelerini ve sosyal tarafları mesleki eğitim ve öğretimde işbirliğini artırma konusundaki çalışmalara dahil etmeleri istenmiştir.

Yaşam boyu öğrenme ve hareketlilikle ilgili stratejiler; istihdam, aktif vatandaşlık, sosyal katılım ve kişisel gelişimin artırılması için önem taşımaktadır(Avrupa Birliği Komisyonu'nun (eğitim ve Gençlik) 27 haziran 2002 tarihinde Yaşamboyu Öğrenme Konusunda benimsediği kararda belirtilen öncelikler.)

Bilgiye dayalı bir Avrupa'nın oluşturulması ve Avrupa iş piyasasının herkese açık hale getirilmesi; Avrupa mesleki eğitim ve öğretim sistemleri ve ilgili tüm taraflar için aşılması gereken bir zorluk yaratmaktadır. Bu durum, sistemlerin sürekli olarak yeni gelişmelere ve toplumun değişen taleplerine uyarlanması ihtiyacı için de geçerlidir. Mesleki eğitim ve öğretimde geliştirilmiş işbirliği; Avrupa Birliği'nin başarılı bir şekilde genişlemesi sürecine ve Avrupa Konseyi'nin Lizbon'da belirlediği hedeflerin yerine getirilmesine önemli bir katkı sağlayacaktır. CEDEFOP ve Avrupa Eğitim Vakfı bu işbirliğine destek veren önemli organlardır.

Sosyo-ekonomik gelişmede sosyal tarafların önemli rolü; Mart 2002'de kabul gören Avrupa Sosyal Diyaloğu ile yeterlilik ve niteliklerin yaşam boyu geliştirilmesi konusundaki Avrupa Sosyal Taraflar Eylem Çerçevesi kapsamında yansıtılmıştır. Sosyal tarafların her seviyedeki mesleki yeterlilik ve niteliklerin geliştirilmesi, tanınması ve geçerli kılınmasında vazgeçilmez bir rol oynamasının yanında bu alandaki geliştirilmiş işbirliğinin yayılmasına da taraf rolleri bulunmaktadır.

Mesleki eğitim ve öğretimde geliştirilmiş işbirliği yoluyla aşağıdaki ana öncelikler takip edilecektir .[ Avrupa Birliği Komisyonu'nun (Eğitim, Gençlik ve Kültür) 12 Kasım 2002 tarihinde mesleki eğitim ve öğretimde geliştirilmiş Avrupa işbirliğinin artırılması Konusunda benimsediği kararda belirtilen öncelikler.
EFTA(Avrupa Serbest Ticaret Alanı) (İzlanda, Liechtenstein ,Norveç, İsviçre)
EEA(Avrupa Ekonomik Alanı) (Finlandiya,Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İngiltere, İzlanda, Liechtenstein,Norveç)
CEDEFOP (Avrupa Mesleki Eğitimi Geliştirme Merkezi )]

Bu öncelikler temelinde karşılıklı güvenin artırılması, şeffaflık, yeterlik ve niteliklerin tanınması ve böylelikle hareketliliğin artırılması ve yaşam boyu öğrenmeye erişimin kolaylaştırılması için mesleki eğitim ve öğretimde gönüllü işbirliğini artırmayı amaçlıyoruz.

Avrupa Boyutu

* Hareketliliği artırmak, kurumlar arası işbirliğini geliştirmek, ortaklıklar ve uluslararası girişimleri kolaylaştırmak amacıyla daha sıkı işbirliği yapmak ve sonuçta Avrupa eğitim ve öğretim alanının uluslararası bağlamda profilini yükselterek öğrenciler açısından dünya ölçeğinde bir referans olarak bilinmesi amacıyla mesleki eğitim ve öğretimi Avrupa boyutunda güçlendirmek.

Şeffaflık, bilgi ve rehberlik

* Avrupa kimliği, sertifika ve diploma ekleri, diller için ortak Avrupa referans çerçevesi ve EUROPASS gibi mevcut araçların tek bir çerçevede toplanması da dahil olmak üzere bilgi araç ve ağlarının rasyonalleştirilmesi ve uygulanması yoluyla mesleki eğitim ve öğretimde şeffaflığın artırılması.

* Avrupa'da vatandaşların mesleki ve coğrafi bakımdan hareketliliğini desteklemek amacıyla üye ülkelerde her düzeydeki eğitim, öğretim ve istihdam, özellikle de öğrenme imkanlarına ve mesleki eğitim ve öğretime erişim, yeterlik ve niteliklerin transfer edilebilirliği ve tanınması gibi konulardaki bilgi, rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini destekleyen politika, sistem ve uygulamaların güçlendirilmesi.

Yeterlik ve Niteliklerin Tanınması

* Ortak referans düzeyleri, sertifikasyon için ortak ilkeler ve ortak önlemler ile mesleki eğitim ve öğretim için bir kredi transfer sistemi geliştirilerek değişik ülkeler ve düzeyler arasında şeffaflık, kıyaslanabilirlik, transfer edilebilirlik, yeterlik ve niteliklerin tanınmasının nasıl geliştirileceğinin araştırılması.

* Özellikle sosyal tarafları da içeren eşgüdüm ve işbirliğini güçlendirerek, sektörel düzeyde yeterlik ve niteliklerin geliştirilmesine verilen desteğin artırılması. Topluma ve iki taraflı ve çok taraflı esaslara dayalı girişimler ile bazı sektörlerde niteliklerin karşılıklı olarak tanınmasına yönelik mevcut girişimler, bu esaslara dayalı yaklaşımlara örnek teşkil etmektedir.

* Değişik ülkelerde ve değişik düzeylerdeki yaklaşımlar arasında daha fazla uyum sağlanabilmesi amacı ile yaygın ve informal öğrenmenin geçerliliği hususunda ortak ilkeler geliştirilmesi

Kalite Temini

* Mesleki eğitim ve öğretimde kalite temini için özellikle ortak ilke ve kriterler ile model ve yöntem
değişimine yoğunlaşılarak kalite temini konusunda işbirliğinin artırılması.

* Mesleki eğitim ve öğretimin her türü ile ilgili olarak eğiticilerin ve öğretmenlerin öğrenme
ihtiyaçlarının dikkate alınması.

Mesleki Eğitim ve Öğretimde Geliştirilmiş İşbirliğini Destekleyecek İlkeler;

* İşbirliği, Avrupa Birliği Konseyince belirlenmiş olan hedefler ile uyum sağlanabilmesi için,
Amaçlar Raporu izleme çalışmaları ve ayrıntılı çalışma programı doğrultusunda Avrupa
Konseyince belirlenen 2010 hedeflerine dayalı olmalı.

* Alınacak önlemler, gönüllülük ve prensip olarak aşağıdan yukarıya (tabandan tavana) işbirliği ile geliştirilmiş olmalı.

* Girişimler vatandaşların ve ilgili kuruluşların ihtiyaçlarına odaklanmalı.

* Söz konusu işbirliği, Üye Ülkeleri, Komisyonu, aday ülkeleri, Avrupa Serbest Ticaret Alanı (EFTA) ve Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ülkelerini ve sosyal tarafları kapsamalı ve ayrıca
anılan ülkelerin hepsinin katılımı ile gerçekleştirilmeli.

Mesleki eğitim ve öğretimde geliştirilmiş Avrupa işbirliğinin etkin ve başarılı bir şekilde uygulanmasını teminen bu deklarasyonun izleme çalışmaları aşağıda belirtildiği şekilde gerçekleştirilmelidir.

1- Mesleki eğitim ve öğretimde geliştirilmiş işbirliği uygulamasının zaman içinde Amaçlar
Raporu izleme çalışmaları ile bütünleşmesi sağlanacaktır. Komisyon; Amaçlar Raporu çalışmaları için belirlenmiş zaman çizelgesine göre AB Konseyine (Eğitim, Gençlik, kültür) vereceği raporlarda bu bütünleşmiş yaklaşımı yansıtacaktır. Burada esas olarak arzu edilen husus Amaçlar Raporu izleme çalışmaları ile mesleki eğitim öğretimde geliştirilmiş işbirliği izleme çalışmalarının tamamen birleştirilmeleridir.

2- Amaçlar raporunun izlenmesi kapsamındaki çalışma gruplarına benzer statü üstlenecek olan Komisyon'un mevcut çalışma grubu; gelecekte de Üye Ülkeler, EFTA ve EEA ülkeleri, aday ülkeler ve Avrupa sosyal tarafların katılımıyla mesleki eğitim ve öğretimde genişletilmiş işbirliği koordinasyonunun etkin uygulanmasını sağlamak için çalışmalarını sürdürecektir. 2001 yılında Bruges'teki toplantısıyla bu girişimin başlatılmasına katkıda bulunan Mesleki Eğitim Genel Müdürlerinin gayri resmi toplantıları, izleme çalışmalarına yoğunlaşılması ve hayata geçirilmesi hususunda önemli rol oynayacaktır.

3- Bu çerçevede, bu günden itibaren 2004'e kadar; ortak bir şeffaflık anlayışının
geliştirilmesi,mesleki eğitim öğretimde kredi transferi ve kalite araçlarının geliştirilmesi gibi
çalışmaların halen devam ettiği somut alanlar üzerine yoğunlaşılacaktır. Sekiz çalışma ve bir
de gösterge grubu olarak belirlenen Amaçlar Raporu izleme çalışmalarına süratle
entegrasyonu sağlanacak diğer alanlar ise yaşam boyu rehberlik, yaygın öğrenme ve mesleki eğitim öğretim öğretmenlerinin eğitimi alanlarıdır. Komisyon, bu çalışmalarla ilgili olarak kaydedilen gelişmeleri 1. paragrafta bahsedilen raporuna yansıtmayı planlamaktadır.

Mesleki eğitim ve öğretimden sorumlu bakanlar ile Avrupa Komisyonu bu deklarasyonda
ortaya konan eylem amaç ve önceliklerinin üstlenilmesinin ve sosyal taraflar dahil olmak üzere mesleki eğitim öğretimde geliştirilmiş işbirliğine katılınmasının gerekli olduğunu onaylamışlardır. Önümüzdeki iki yıl içinde kaydedilen gelişmeyi gözden geçirmek ve ayrıca öncelikler ve stratejiler konusunda tavsiyelerde bulunmak amacıyla bir toplantı gerçekleştirilecektir.