Ana Sayfa Önemli Belgeler Burslar/Scholarships/Bourses (Tr-En-Fr) Duyurular Sınavlar Avrupa Birliği

Ana Menü

İletişim

Adres: MEB Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, 6. Kat C Blok
06648 Bakanlıklar - Ankara

Tel:
(312) 413 16 90
(312) 413 17 09

Yurtdışı bursları için:
(312) 413 16 82

Yurtdışında görevlendirilecek öğretmenler için:
(312) 413 16 86

Faks: (312) 418 82 89
Email: digm@meb.gov.tr

 

 

LİZBON SÜRECİ  BİLGİLENDİRME TOPLANTISI RAPORU

Avrupa Birliği tarafından 23 Haziran 2006 tarihinde Brüksel'de düzenlenen "Lizbon Süreci" konulu toplantıya katılan Avrupa Birliğine aday ülkeler Türkiye ve Hırvatistan temsilcilerine Lizbon Süreci, Stratejileri, Hedefleri kapsamındaki gelişmeler hususunda  aşağıda yer alan rapor içeriğinde ifadesini bulan sunumlar yapılmıştır:

 

 Lizbon Stratejisi

23-24 Mart 2000 tarihinde kabul edilen Lizbon Stratejisi için AB'nin bir gelecek projeksiyonu denilebilir. Yani bu strateji ile AB kendi geleceğinin, ama çok da uzun vadeli olmayan, 10 yıl sonrasının sınırlarını çizerek hedeflerini belirlemiştir. On yıllık süre için tasarlanmış bir girişim olan Lizbon Stratejisi'nin somut hedefleri arasında, araştırma ve geliştirmeye (ARGE) gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yüzde 3'ü oranında kaynak ayırmak, girişimciliği kolaylaştırmak için bürokratik işlemlerin yükünü hafifletmek, istihdam oranını erkeklerde yüzde 70, kadınlarda yüzde 60'a çıkarmak sayılabilir.  Bu hedefe ulaşmak için izlenecek genel strateji aşağıdaki hususları içermektedir:

  • Bilgi toplumu ve ARGE için daha iyi politikaların yanı sıra, rekabet gücü ve yenilik için yapısal reform sürecini hızlandırarak ve iç pazarı bütünleştirerek bilgiye dayalı bir ekonomiye ve topluma geçişi hazırlamak;
  • Avrupa sosyal modelini modernleştirmek, bireye yatırım yapmak ve toplumsal dışlanmaya karşı mücadele etmek;
  • Uygun bir makro ekonomik politika bileşimi uygulayarak sağlıklı bir ekonomik görünüm ve olumlu büyüme perspektiflerini sürdürmek.

 

Lizbon Stratejisi kapsamında üye ülkelerin kaydettikleri gelişmeler, genel ekonomik arka plan, istihdam, yenilik ve araştırma, eğitim ve öğretim, ekonomik reform, sosyal uzlaşma ve çevre genel başlıkları altındaki yapısal göstergeler temelinde değerlendirilmektedir. Bu çerçevede belirlenen kriterler;

  • Genel Ekonomik Arka Plan başlığı altında; GSYİH, emek verimliliği, istihdam artışı, enflasyon oranı, birim emek maliyeti artışı, kamu dengesi ve genel kamu borcu,
  • İstihdam başlığı altında; İstihdam oranı ve yaşlı işçilerin istihdam oranı, etkin iş piyasasından ortalama çıkış yaşı, cinsiyetler arası ücret açığı, düşük ücretlilere uygulanan vergi oranı, yaşam boyu öğrenme, iş kazaları ve işsizlik oranı,
  • Yenilik ve araştırma başlığı altında; Eğitime yapılan kamu yatırımı, ARGE harcaması, internet erişimi seviyesi, bilim ve teknoloji mezunları, patentler, risk sermayesi yatırımları, ICT  (bilgi iletişim teknolojileri) harcaması,
  • Eğitim ve öğretim başlığı altında; Eğitim ve öğretime yatırım; okulu erken terk edenler; Matematik, Fen ve Teknoloji eğitim ve öğretiminden mezun olanlar; ortaöğretimini tamamlayanların nüfusu; temel beceriler; yaşam boyu öğrenme,
    Ekonomik reform başlığı altında; Göreli fiyat seviyeleri ve fiyat yakınsaması, iletişim ağı endüstrilerinde fiyatlar, elektrik piyasasında en büyük üreticinin piyasa payı, iletişim ağı endüstrilerinde piyasa yapısı, kamu ihaleleri, sektörel ve geçici devlet yardımları, piyasa entegrasyonu, iş yatırımı,
  • Sosyal uzlaşma başlığı altında; Gelir dağılımında eşitsizlik, sosyal transferler öncesi ve sonrasında yoksulluk riski oranı, sürekli yoksulluk riski oranı, bölgesel istihdam oranlarının dağılımı, okulu erken bırakanlar, uzun dönemli işsizlik oranı, işsiz hane halkları  nüfusu,
  • Çevre başlığı altında; sera etkisi yaratan gazların emisyonu, ekonominin enerji yoğunluğu, taşımacılık, şehir havasının kalitesi, yenilenebilir enerjinin payı ve doğal kaynakların korunması göstergeleri yer almaktadır.

Bu bağlamda, Lizbon Stratejisi'ne ulaşma sürecinde kaydedilen gelişmeleri izlemek amacıyla her yıl ilkbahar aylarında ekonomik ve sosyal sorunların görüşüldüğü Avrupa Konseyi toplantıları düzenlenmektedir ve düzenli olarak yayınlanan raporlarla değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu değerlendirme raporlarından en sonuncusu Şubat 2004 tarihinde yayınlanan ve Avrupa Konseyi'nin ilkbahar toplantılarına sunulan rapordur.

Şubat 2004 Raporu (Lizbon Stratejisinin Değerlendirilmesi)

Bu rapor, Lizbon Stratejisinin kabulünden dört sene sonra bir genel değerlendirme yapmakta ve Lizbon Stratejisinin uygulanmasında ne kadar yol alındığını ve yeni üye olan 10 ülkenin katılımının uygulamayı ne şekilde etkileyeceğini incelemektedir.

Rapor öncelikle Lizbon Stratejisi hedefleri çerçevesinde ele edilen başarıları ve sağlanan ilerlemeleri belirtmekte; ayrıca 2000-2003 dönemi için sağlanan olumlu makroekonomik koşulların (enflasyondaki düzenli gerileme, istikrarlı faiz hadleri, yapısal reformlarda sağlanan ilerleme, ekonomik aktörlerin beklentilerinin olumluya dönmesi vb) da büyük ölçüde Lizbon  Stratejisinin uygulanmaya başlanmasıyla elde edilmiş olduğunu belirtmektedir.

Bu olumlu noktaların sayılmasından sonra, rapor eksiklikler ve sorunlarla devam etmektedir. Lizbon Stratejisi hedeflerine ulaşmak için ilerlemeler başarılmış olsa da, başta istihdam ve sosyal güvenlik olmak üzere ciddi sorunların devam ettiği ve elde edilen başarıların yetersiz olduğu vurgulanmaktadır. Buna ilaveten başarısızlığın nedenleri arasında eşgüdüm eksikliği, birbirleriyle çakışan öncelikler ve en önemlisi üye ülkelerde hedeflere yönelik siyasi eylem eksikliği gösterilmiştir. AB'nin geleceği için Lizbon hedeflerinin gerçekleştirmesinin öneminin vurgulandığı raporda, bilgi toplumu, tek pazar, iş ortamı, istihdam piyasası ve sürdürülebilir çevre politikaları olmak üzere beş öncelikli alan belirlenmiştir.

Bunun sonucunda AB Komisyonu Lizbon stratejisine tekrardan işlerlik kazandırabilmek amacıyla güçlü ekonomik büyüme ve daha fazla, daha kaliteli istihdam olanakları yaratma hedeflerine odaklanılmasını önermiştir. Söz konusu iki hedefe ulaşmak için belirlenen reformlar:

  • Etkin bir tek pazar oluşturulması
  • Serbest ve adil ticaret ortamı sağlanması
  • Mevzuatların daha iyi hazırlanması
  • AB alt yapısının iyileştirilmesi
  • ARGE yatırımı yapılması
  • Yenilikçiliğin desteklenmesi
  • Güçlü bir sanayi tabanı oluşturulması
  • Daha iyi ve kaliteli istihdam yaratılması
  • Daha esnek ve uyumlu bir işgücü oluşturulması
  • Eğitim ve yeteneklerin güçlendirilmesi

Mart 2005'te yapılan Bahar Zirvesi'nde, AB Komisyonu'nun önerisi benimsenerek güçlü ekonomik büyüme ve istihdam, AB'nin en önemli siyasi öncelikleri olarak kabul edildi. Bu hedeflere ulaşmak için üye ülkelerin sürece katılımının önemi vurgulanarak, AB kurumları ile üye ülkelerin ortak çalışması yaklaşımı benimsendi. Bu bağlamda üye ülkelerin Lizbon hedeflerine yönelik eylemlerini belirleyecekleri birer ulusal reform programı hazırlamasına kararı verildi. Haziran 2005'te yapılan AB Konseyi'nde ise ulusal reform programlarının temelini oluşturacak yol gösterici ilkeler belirlendi. Buna ek olarak, AB düzeyinde yapılacak 100 eylemi içeren Topluluk Lizbon Eylem Planı da AB Komisyonu tarafından Temmuz 2005'de benimsendi.Yenileştirilmiş Lizbon Stratejisi'ndeki değişiklikler ise:

  • Öncelikli hedef olarak istihdam ve büyümeye odaklanılması; 2010 yılına kadar %70 istihdam ve ARGE yatırımının GSYH'nin %3'ü oranına ulaştırılması;
  • AB Komisyonu ve üye ülkelerin ortak çalışması yaklaşımı;
  • Hedeflerin sahiplenilmesi için her ülkede yüksek düzeyde siyasi bir kişinin Bay/Bayan Lizbon adı altında Lizbon Koordinatörü olarak atanması;
  • Tüm politikalar için bütünleştirilmiş yol gösterici ilkeler rehberi oluşturulması;
  • Üye ülkelerin yol gösterici ilkeler ve yeni hedefler doğrultusunda ulusal reform programlarını hazırlayarak, AB Komisyonu'na sunması;

Yeni Lizbon Stratejisini uygulamasında kullanılacak iki araç:

  • AB düzeyinde, en etkin biçimde gerçekleştirilebilecek eylemler için Topluluk Lizbon Eylem Planı;
  • Üye ülkelerce her ülkenin belirledikleri alanlardaki sorunların çözümlerine götüren Ulusal Reform Programları

 AB Düzeyinde - Topluluk Lizbon Programı

AB Komisyonu 2005-2008 döneminde AB politikalarını, yasalarını ve mali destek mekanizmalarını gözden geçirmek ve iyileştirmek için 100 mevzuat önerisi benimsedi. Söz konusu 100 öneriyle, özellikle üye ülkelerin yetersiz kaldığı sekiz temel alana odaklanıldı.

1. Avrupa'da yenilikçiliğin ve bilginin desteklenmesi;
2. Tek pazarın hizmetler alanında tamamlanması;
3. Devlet yardımları politikasının reformu;
4. İş dünyasına yönelik AB yasal çerçevesinin yalınlaştırılması ve iyileştirilmesi;
5. Dünya Ticaret Örgütü çerçevesinde Doha Turu görüşmelerinin sonuçlandırılması;
6. İşçilerin hareketliliğinin sağlanması;
7. Ekonomik göç konusunda ortak bir yaklaşım oluşturulması;
8. Ekonomide yeniden yapılanma ve küreselleşmenin sosyal sonuçlarıyla başa çıkmaya yönelik çabaların desteklenmesi;

Ekim 2005 itibarıyla birçok üye ülke ulusal reform programını hazırlayarak AB Komisyonu'na iletti. Söz konusu ulusal programlar Lizbon hedeflerini gerçekleştirmek için her ülkede yapılması gereken mevzuat değişikliklerini ve uygulamaya yönelik önlemleri ayrıntılı bir şekilde ve zaman belirterek açıklıyor. Ayrıca reform sürecine dahil olacak bakanlıkların ve kamu kuruluşlarının eşgüdümünü düzenleyerek daha etkin bir hale getirmeyi hedefliyor.

Ulusal reform programlarının hazırlanmasında kullanılan bütünleştirilmiş yol gösterici ilkeler rehberinde makro ekonomi, mikro ekonomi ve istihdam politikaları, temel eylem alanları olarak belirlendi. Üye ülkelerin ulusal reform programlarına bu doğrultuda bakıldığında:

 1- Makro ekonomik boyut

Hemen hemen  tüm ülke raporlarında bütçe disiplini en önemli sorun olarak öne çıkıyor. Yaşlanan bir toplumda kısa ve uzun vadede kamu maliyesi sürdürülebilirliği şeklinde ifade edilen bütçe disiplini sorununa çözüm olarak emeklilik, sosyal güvenlik, sağlık ve istihdam alanında yapılacak reformlar sunuluyor. Ayrıca kamu yönetiminin etkin bir şekilde çalışmasının tamamlayıcı etkisi vurgulanıyor. Yeni üye ülkelerden bir bölümünde, bütçe konsolidasyonu ve enflasyonda AB ortalamasını yakalamayı gerektiren Euro para birimine geçiş süreci, temel politika olarak belirleniyor. Kamu maliyesi dengesini sağlamak açısından üye ülkelerde vergileri artırmaktan çok, harcamaları kesme eğilimi izleniyor.

2- Mikro ekonomik boyut

Tüm ulusal raporlarda, AB'nin bilgi toplumu ve yatırımcı için çekici bir yer haline getirilmesi gereği vurgulanıyor. Bu temelde ARGE ve yenilikçilik tüm üye ülkelerin en önemli iki önceliği olarak beliriyor. Ayrıca sanayi temelinin üniversiteler, araştırma kurumları, küçük ve büyük işletmelerden oluşan kümeler oluşturularak güçlendirilmesi öngörülüyor. Bu kümelere dahil olan kurumlar arasındaki işbirliği ve etkileşimin, yenilikçiliği ve bilgi aktarımını olumlu etkileyeceği ve bunun ekonomiye getirisinin önemli olacağı düşünülüyor.

3- İstihdam

Tüm programlarda daha fazla insanın istihdam pazarına çekilmesi ve tutulması hedefi belirtiliyor. İşgücünün yaşlanması ve sürdürülebilir kamu maliyesi kaygıları göz önünde bulundurulduğunda, istihdam edilen kişilerin sayısının artmasının önemi daha da çarpıcı oluyor. Raporlarda özelikle kadınların işgücüne katılmasının altı çizilirken, yaşlılara hayat boyu eğitim imkânı verilmesi, gençlerin ve engelli insanların istihdam dünyasıyla bütünleştirilmesi gibi önlem önerileri getiriliyor.

 Öncelikli Eylem Alanları

AB Komisyonu üye ülkeleri ulusal reform programlarını bir an önce ve eksiksiz uygulamaya çağırırken, bazı alanlarda ortak çalışılması gereğinin altını çiziyor. Bu bağlamda Komisyon, üye ülkeler ve AB düzeyinde bütünleştirilmiş bir yaklaşımla gerçekleşecek 4 öncelikli alanda eylemler öneriyor.

1. Eylem: Bilgi

 (Yeniliğe ve bilgiye yapılan yatırımın artırılması)

2010 yılına kadar ARGE harcamalarının GSYH'nin %3 oranına çıkarılması hedefinin gerçekleşmesinin oldukça zor olduğu ortaya çıkmıştır. Bu konuda ilerlemek için üye ülkelerle AB Komisyonu'nun beraber çalışması gerekmektedir. Üye ülkelerin ARGE ve yenilikçilik konusunda önemli bir taahhütte bulunmaları, sonuca ulaşmak açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle 23-24 Mart 2006 tarihinde Brüksel'de yapılan AB Bahar zirvesine kadar tüm üye ülkeler bir ARGE harcama oranı belirlemiş ve bu hedefler doğrultusunda zirvede ortak AB hedeflerini benimsenmiştir. Bu hedefler:

  • Ülkelerin ARGE amaçlı devlet yardımlarının oranını ikiye katlamaları (%12'den %25 çıkarmaları);
  • AB yapısal fonlarının ARGE ve bilgi teknolojilerine kaydırılması;
  • Özel sektör için teknoloji ağırlıklı pazarların yaratılması için daha çekici koşullar oluşturulması;
  • Yüksek eğitime yatırım yapılması.
  • Üniversitelere özel sektör desteğinin serbest bırakılması, 2007 sonuna kadar kamu-özel sektör ortaklık engellerinin aşılması;
  • Tüm teknik üniversitelerde araştırma sonucu ortaya çıkan buluşlar, patentler, belgeler için endüstri ile ticaret işbirliği içinde çalışan teknoloji transfer ofisi açılması;
  • 2009-2010 akademik yılı Avrupa Teknoloji Enstitüsü'nün başlangıç tarihi olacak şekilde hazırlanılması;
  • 2006 sonuna kadar üye ülkelerin kapsamlı Hayat Boyu Öğrenme stratejilerini belirlemesi;
  • Matematik ve Fen Bilimleri alanında yeterlilik sağlanarak insanların buluş yeteneklerinin geliştirilmesi.
  • Üye ülkelerin Milli Eğitim Sistemleri kapsamında zorunlu iki yabancı dil  öğretiminin sağlanması

2. Eylem Alanı: Girişim

(KOBİ'ler başta olmak üzere girişimcilik potansiyelinin ortaya çıkarılması)

AB'de girişimciliğin önündeki engellerin kaldırılması gerekmektedir. Bürokratik ve idari işlemlerin aşılması için 2007 yılı sonuna kadar üye ülkelerin ulusal mevzuattan kaynaklanan idari maliyetleri hesaplayacak bir yöntem benimsemeli ve uygulamaya koymalıdır. AB Komisyonu ise aynı uygulamayı AB mevzuatı için yapacaktır. Bu araştırma sonucunda Komisyon ulusal ve AB kaynaklı idari maliyetleri belirleyerek, uygun bulunan alanlarda maliyetlerin azaltılması için öneriler getirecektir. Ayrıca Komisyon 2007 yılı sonunda idari yükün azaltması amacıyla bazı küçük çaplı devlet yardımlarının bildirilmesi zorunluluğunu kaldıracaktır. Bu eylem kapsamında sunulan öneriler:

2007 yılı sonuna kadar,

  • Tüm üye ülkelerde iş kurmak için gereken tüm idari, bürokratik işlemlerin tek bir hizmet noktasından gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması;
    • İdari engelleri ölçebilecek bir sistem kurulması:
  • İşlemlerin mümkün olduğunca elektronik ortama kaydırılması ve iş kurmak için gereken sürenin yarıya indirilmesi;
    • Herhangi bir AB ülkesinde yeni bir şirket kurma işlemlerinin en fazla iki hafta içinde tamamlanması;
    • İş kurma maliyetlerinin asgari düzeyde tutulması; ilk elemanın işe alınması için gerekli işlemlerin tek bir idari kurumda yapılması;
  • Girişimcilik dersinin üye ülkelerde eğitim programına dahil edilmesi;
  • Yasal olarak kuruldukları ülkenin vergi sisteminin geçerli olduğu pilot projelerle KOBİ'lerin sınır ötesi faaliyetlerini kolaylaştırması;
    • KOBİ'lerin mali desteğe ulaşımının kolaylaştırılması.
  • AB Komisyonu'nun tek bir KDV noktası, modern ve daha yalın bir gümrük sistemi oluşturulması için önerileri Konsey tarafında bir an önce benimsenmesi;

3. Eylem: İstihdam ve Yaşlanan Nüfus

(Küreselleşme ve Nüfusun Yaşlanmasına Cevap Verilmesi)

Şirketlerin ve çalışanların rekabet güçlerini koruyabilmeleri için küreselleşmeden kaynaklanan değişime acilen uyum sağlamaları gerekmektedir. Bu nedenle üye ülkelerin:

  • 2007 yılı sonuna kadar, mezun olmuş ve işsiz tüm gençlere altı ay içinde en az bir iş ya da staj, eğitim olanağı sağlanması. 2010 yılına kadar bu sürenin 100 günü aşmayacak şekilde kısaltılması;
  • Üye ülkeler tarafından ulusal hedefleri doğrultusunda kaliteli çocuk bakımı olanakları sunulması, istihdam pazarında kadın erkek eşitliğinin sağlanması, dengeli bir aile ve iş hayatının özendirilmesi;
  • Nüfusun yaşlanması sorunuyla mücadele için aşamalı emeklilik, yarı-zamanlı iş gibi çözümlerin yanı sıra çalışma hayatının mali teşviklerle daha uzun sürmesinin sağlanması;
  • Kamu emeklilik sisteminin reformu, yaşlıların çalışmaları için mali teşvikler sağlanması;
  • Gençlerin istihdam pazarına katılımının sağlanması, iş ve aile hayatı arasında denge sağlanması;
  • Özellikle KOBİ'ler başta olmak üzere şirketlere, gençlere iş olanağı sağlamaları için teşvik verilmesi;
  • İş güvencesi ve işe alma ve işten çıkarma gibi konuları belirleyen çalışma yasalarının esnekliği konusunda üye ülkelerin görüşlerinin birbirine yaklaşmasının sağlanması;
  • Güvenilir ve ihtiyaca cevap veren hayat boyu öğrenim ve aktif istihdam pazarı politikalarıyla çalışanların değişime ayak uydurmasının kolaylaştırılması;
  • Modern bir sosyal güvenlik sistemi temelinde AB'de işgücünün hareketliliğinin sağlanması.

4. Eylem: Enerji

(Etkin ve bütünleşmiş AB enerji politikasına doğru)

İç enerji pazarının güçlendirilmesi ve derinleştirilmesi, rekabet gücü ve tedarik güvenliği açısından önem taşımaktadır. Bunu gerçekleştirmek için alınması gereken önlemler:

  • Temmuz 2007 tarihi itibarıyla elektrik ve gaz pazarlarının daha fazla rekabete açılması, bu pazarlardaki verimsiz çalışan ulusal şirketlerin hakimiyetlerine çözüm bulunması, bu pazarlarda sınır ötesi hizmetin önündeki engellerin kaldırılması;
  • Üye ülkelerin boru hatları ve kablo şebekelerinin daha iyi bütünleştirerek tüketicinin tek bir AB ağı ile muhatap olmasının sağlanması;
  • Enerji  verimliliği, geri dönüşüm ve temiz enerji teknolojileri konularında yapılacak  araştırmaların teşvik edilmesi
  • Uluslararası arenada ve enerji sağlayan üçüncü ülkelerle temaslarda AB'nin ve üye ülkelerin tek bir ses olarak görüş bildirmesi;

Sonuç

Yukarıda sıralan AB Komisyonu önerileri 23 Haziran 2006'da düzenlenen bilgilendirme toplantısında "Ekonomik Büyüme ve İstihdam" konusu çerçevesinde tartışılmıştır.  Yenilenmiş Lizbon Stratejisi'nin tüm üye ülkeleri bağladığı; aday ülkelerin ise üye ülkeler gibi yukarıda sözü edilen ve ayrıntıları verilen Lizbon Ulusal Reform Programlarını hazırlamalarının beklenmediği; ancak aday ülkelerin kendi ulusal stratejilerini, programlarını  ve eylem planlarını hazırlarken yenilenmiş Lizbon stratejilerini ve hedeflerini göz önünde bulundurmaları gerektiği ifade edilmiştir.

Faydalı internet bağlantıları

www.eu.int AB ana sayfası
http://ec.europa.eu/growthandjobs/index_en.htm AB Büyüme ve İstihdam sayfası
http://ec.europa.eu/growthandjobs/pdf/integrated_guidelines_en.pdf  Büyüme ve İstihdam için Birleştirilmiş Politikalar (2005-2008)
http://ec.europa.eu/growthandjobs/pdf/nrp_2005_en.pdf Büyüme ve İstihdam Ulusal Reform Programları
http://ec.europa.eu/index_en.htm AB Komisyonu sayfası
http://ec.europa.eu/education/index_en.html Eğitim-Öğretim 2010 sayfası
http://ec.europa.eu/education/policies/2010/et_2010_en.html AB Eğitim-Öğretim 2010 Lizbon Stratejileri sayfası

Hazırlayanlar:

Emel LATİFAOĞLU
Olga ŞANLI GERGER


 
T.C. MEB Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü © 2005
Tüm hakları saklıdır.