Bu konferans Avrupa Konseyinin "Demokratik Bir Toplumda Gündelik Yaşamda Şiddete Tepkiler" konulu Entegre Projesi çerçevesinde düzenlenmiştir

1. "Okullarda Şiddetin Önlenmesi ve Şiddetle Mücadele İçin Yerel Ortaklıklar" konulu konferans Avrupa Konseyi Merkezinde 2-4 Aralık 2002 tarihlerinde, Avrupa Yerel ve Bölgesel Yetkililer Kongresi, Gençlik ve Spor Müdürlüğü ile Okul, Okul Dışı ve Yüksek Öğretim Müdürlüğü tarafından düzenlenmiştir. Konferans, Avrupa Konseyi Genel Sekreterinin başlattığı "Demokratik Bir Toplumda Gündelik Yaşamda Şiddete Tepkiler" konulu Entegre Projenin (2002-2004) bir parçasıdır.

2. Tartışmalara yerel ve ülkesel düzeyde Eğitim ve Gençlik Bakanlıkları, yerel otoriteler, gençlik hareketleri, sivil toplum örgütleri ile diğer ulusal Bakanlıklarından (İçişleri, Adalet vb..) yaklaşık 150 kişi katılmıştır.

3. Tartışmalar bir dizi genel gözlem, farklı Avrupa ülke ve bölgelerinin durumuna ilişkin bir analiz ve yaklaşık 30 olay incelemesi etrafında yapılmıştır.

4. Katılan farklı taraflara tavsiyeler ve tartışmalar sonunda varılan kararlardan oluşan bu sonuç bildirgesi katılımcılar tarafından kabul edilmiştir.

Okulda Şiddet

5. Genelde kamuoyu, özelde ise ilgili taraflar son yıllarda, özellikle de basın yayın organlarında genişçe yer almasının ardından, okulda şiddet olgusunun daha da farkına varmak zorunda kaldılar.

6. Göreceli olarak - ne mutlu ki- az sayıda olan bu trajik olaylar içerik olarak çok ciddi olmasa da sıkça meydana gelen şiddet olaylarının somut ifadesidir. Bu tür olayların hangi sıklıkta olduğunu belirlemek zordur ama gittikçe arttığı da bir gerçektir.

7. Avrupa'da farklı camialarda şiddet olaylarının artışı bir vakıadır ve eğitim camiası da bunlardan ayrı düşünülemez. Bu eğilim farklılıklar gösterir ve tüm sosyal grupları aynı biçimde etkilemez. Bununla birlikte şiddet, bir bütün olarak demokrasiye zarar verir.

8. Bu anlamda, eşdeğer karşılığın verilmesi zorunludur ancak bu Avrupa Konseyine üye ülkelerin okul çevrelerinde dengeyi bozmayacak şekilde yapılmalıdır.

9. Okulda şiddet yeni bir olgu değildir ancak son yıllarda özelikle okulların kendilerini genelde toplumu, özelde okulların içinde yer aldığı yerel toplumları etkileyen zorluk ve gerilimlerden uzak tutamamaları nedeniyle, şiddetin içeriğinin kayda değer bir biçimde değiştiği görülmektedir.

10. Okulda şiddet birbirinden farklılıklar gösteren değişik biçimlerde ortaya çıkmaktadır; bunlar önemsiz, küçük olaylar ya da çok ciddi olaylar olabilir, ancak hepsiyle uygun biçimde ilgilenilmelidir.

11. Üye ülkelerde olayların nedeni ve bağlamları göz önünde bulundurulduğunda geniş bir yelpaze görülmektedir. Bununla birlikte, düzenlemelerin her bir duruma göre farklı olarak yapılacağı yerel ortaklıkların oluşturulması gereği üzerinde önemli bir görüş birliği sağlanmıştır.

12. Bazı temel hatların vurgulanması gerekli görülmektedir:

Şiddetin önlenmesi demokratik yurttaşlık. hoşgörü, cinsiyet eşitliği ve insan hakları eğitiminin ana boyutlarındandır,

Engelleyici çalışma ve ilgili tüm tarafların bilgilendirilmesi yoluyla şiddeti daha olmadan önce engelleyecek mekanizmaların oluşturulması gerekmektedir,

Böyle bir olgunun meydana geldiği durumlarda hızlı ve dengeli müdahale yapabilmeyi sağlayacak
mekanizmalar oluşturulmalıdır,

Tüm taraflar harekete geçme gereğini kabul etmelidir,

Bu taraflar etkin rollerini daha da ileri taşımalıdır,

Sadece cemaatler içinde tüm düzeylerde değil kendi aralarında da, özellikle Avrupa düzeyinde değişim ve diyalog geliştirilmelidir,

Kurbanların korunmasına ve onlara yardıma öncelik verilmelidir,

Bu alandaki tüm etkinliklerde gençler asıl taraf ve aktörler olarak görülmelidir.

Neden ortaklık?

13. Okulda şiddet kısmen dışarıdan kaynaklanan bir olgu olduğundan tüm eğilimler, özellikle önlemeye yönelik olanlar, sadece eğitim sisteminin farklı bileşenlerini değil yerel toplumun tüm aktörlerini de bir araya getirmelidir.

14. Sonuç olarak, ortaklıkların geliştirilmesi şiddeti önleme çalışmalarının kısa, orta ve uzun vadede etkili olmasının bir önkoşuludur ve her bir tarafca ayrı ayrı uygulanabilecek yöntemlerle karşılaştırıldığında (ne kadar övgüye değer olursa olsun) açık bir katma değeri simgelemektedir.

15. Bunun dışında şiddetin çok büyük bir toplumsal bedeli vardır ve önleme eyleminin, şiddetin sıklığının somut bir biçimde düşürülmesi bakış açısıyla ele alınması gerekir.

16. Ortaklık ilkesi, tarafların her birine uygulanabilir kesin kuralların gücünü sorgulama gereği duymadan, ilgili taraflar ve hizmetlerin birbirinden kesin çizgilerle ayrılmamasını ve disiplinler arası bağların kurulmasını kastetmektedir.

17. Genel olarak şiddeti önlemede ortaklık kavramı, Avrupa Konseyine üye ülkeleri birbirine bağlayan temel değerlere saygılı demokratik bağlamda, bu amaçla yapılacak tüm etkinliklerin de ana unsurudur. Bu nedenle ortaklık oluşturma demokratik kurumların uyumlu işlemesine katkıdır.

Ortaklar kimdir?

18. Doğal olarak ulusal, bölgesel ve yerel durumlardan oluşan çeşitli unsurlar dikkate alınmalıdır. Bununla birlikte aşağıdaki ortakların da değişik biçimlerde ve farklı derecelerde hesaba katılmasının uygun olacağını düşünüyoruz:

Tüm biçimleriyle okul; özellikle öğretmenler, idareciler ve yönetsel organlar, sağlık ve sosyal servisler ile tüm eğitim personeli,

Yerel ve bölgesel yetkililer ve bunların uzman birimleri, özellikle şiddetin önlenmesiyle ilgili olanlar, sosyal hizmetler ile yasa uygulama, bölgesel planlama, kültürel etkinlikler vb. hizmetlerle ilgili olanlar,

Tüm gençlik örgütleri (resmi ya da gayriresmi),

Sivil toplum temsilcileri, özellikle kültürel etkinlikler, yaygın eğitim ya da belli grup veya bölgelerde yoğunlaşan şiddet önlemeyle ilgili çalışmalar yapan sivil toplum örgütleri,

Genel olarak sosyal, ekonomik ve politik çevreler,

Medya, özellikle bölgesel ve yerel medya,

Toplumsal araştırmalarla ilgili akademi ve özel kuruluşların temsilcileri,

Egitim, gençlik, kültür, sosyal ve ekonomik konular, sağlık, adalet ve kamu düzeni, bölgesel planlama ve şehircilikle ilgili ulusal kurumlar ile özellikle bunların yerel düzeyde karar alma yetkisine sahip birimleri.
Bilinçlendirme, önleme ve uygun müdahale için yerel stratejiler oluşturmada dikkat edilecek unsurlar

19. Genellikle şiddet eylemleri ortaya çıktıktan sonra müdahale etmeye yönelik stratejiler geliştirme eğilimi olduğu açıktır ancak gelecekte ciddi olaylar meydana gelmeden ya da daha zararsız ama tekrar edebilir olayları önlemeye dayalı girişimler oluşturmak daha uygun olacaktır.

20. Bu alandaki her stratejinin resmi yapılar (bunlar da kesinlikle gereklidir) oluşturmaktan ziyade öncelikle gelişmesi kaçınılmaz bir süreç başlatmayı içerdiği vurgulanmalıdır.

21. Bu anlamda okulun ve toplumun atmosferini bir bütün olarak değerlendirmek esastır. Yerel koşullar bazında tüm tarafları bir araya getiren, toplumda şiddetin artmasına neden olabilecek farklı olguları koşullara göre ancak kapsamlı bir biçimde değerlendirmeye yönelik bir analiz yapılmalıdır.

22. Oluşumundan hemen sonra şiddete yol açma potansiyelindeki olguları belirleyen bir göstergeler sistemi oluşturmak uygun olacaktır (erken uyan sistemleri).

23. Bilgi paylaşımı, bilinçlendirme, genel hedeflerin belirlenmesi ile durumların değerlendirilmesi ve izlenmesi için ortak yapılar oluşturulmalıdır. Bununla birlikte, yerel toplumdaki değişimleri ya da yeni ortaya çıkan sorunları ivedilikle uyarlayacak bir esneklik de sağlanmalıdır.

24. Şiddete neden olabilecek bir olgu belirlendiğinde ya da şiddet olayları gözlendiğinde acil müdahale yapılmalıdır, özellikle:

Potansiyel ya da teyit edilmis kurbanlara kendilerini ifade etmeleri ve kişiliklerinde denge sağlamayı garantileyecek yardım ve destek,

Özellikle zaran onaran ve kişinin yaptığı şeyi görmesini sağlayan ve eğitimle ilgili kıstasların uygulandığı, dengeli ve yerli yerinde bir cezalandırma ile şiddet olaylarının faillerine kuralların açıkca hatırlatılması,

Eylem, şiddete neden olan olgulara ithafta bulunmalıdır. Bu toplumun genelinin rolünün özellikle önemli olduğu bir alandır.
25. Her önleme stratejisinin uygulanmasında tek tek kişilerin ve bir bütün olarak toplumun rol ve sorumluluklarını belirlemeyi amaçlayan açık bir prosedür oluşturmak uygun olur. Bu anlamda her önleme stratejisi aktörlerin kültürel, ekonomik ve sosyolojik çeşitliliğine saygılı demokratik diyalog bağlamında yürütülmelidir. Çıkarların çatışması ve bürokrasi olgularından kaçınmak için yapılacak etkinliklerin net olarak koordinasyonu gereklidir. Aktörlerin eğitimi bu süreçleri kapsamalıdır.

26. Uzlaşı önlemleri geliştirmek önleme stratejilerinin merkezinde yer almaktadır. İlgili tüm aktörler, belli noktalarda, uzlaştırıcı rolünü alabilirse de dinleme ve uzlaştırıcı olarak müdahale etmede (içinde bizzat gençlerin de bulunduğu) belirli bir organ yada belirli kişileri tayin etmek daha yararlı olacaktır.

TARTIŞMALARIN SONUNDA KATILIMCILAR AŞAĞIDAKİ TAVSİYE KARARLARINI ALDILAR:

Avrupa Konseyine Üye Devletler ile Avrupa Kültürel Şartını İmzalayan Devletlere:

Özellikle uygun koşullar yaratan ve gelişimlerine verilen önemi gösteren yasal çerçeveler hazırlayarak, okulda şiddetin önlenmesi için yerel ortaklıklar geliştirmenin desteklenmesi ve teşvik edebilecek ulusal düzeyde önlemler almaları,

Uzun vadeli önleme çalışmalarının geliştirilmesi için uygun bir bağlam yaratmaya özellikle dikkat etmeleri,

Gerektiğinde yerel ortaklıkların oluşumu ve işlemesini sağlayacak bütçeyi, kısmen ya da tamamen, sağlamaları,

Ulusal, bölgesel ya da yerel düzeyde farklı Bakanlık ve kurumları yerel ortaklıklarda yapıcı bir biçimde yer alma konusunda teşvik etmeleri,

Ulusal düzeyde durumu izlemek ve yerel ortaklıklara destek ve yardım sağlamak için ulusal organlar oluşturmaları,

Eğitim personelinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerine okulda şiddetin önlenmesini dahil etmeleri.

Yerel ve bölgesel mercilere

Gündelik yaşamda şiddetin önlenmesi için yapılan genel programlarına okulda şiddetin önlenmesini dahil etmeleri,

Farklı birimlerini okulda şiddetin önlenmesi için stratejiler oluşturmaya katkıda bulunmalarını teşvik etmeleri,

Diğerlerinin yanı sıra maddi ve finansman yönünden de önleme stratejileri geliştirmeyi desteklemeleri,

Yerel ve bölgesel demokratik yaşama gençlerin katılımı ve danışmalarını içeren gençlik politikaları uygulamaları,

Deneyimlerin paylaşılmasını ve iyi örneklerin yayılmasını teşvik etmeleri.

Okullara:

Girişimleri başlatmada - özellikle bir şiddet olayı olmadan önce- rollerini tam anlamıyla yerine getirmeleri,

Okullardaki aktörlerin görev ve sorumluluklarının birbirinden aynlmasını sağlayarak okullarda uygun bir atmosferin oluşturulması için gerekli önlemleri almaları,

Okulları içinde bulundukları topluma açmaları,

Öğrencilerin ve ailelerinin yerini doğru tanımlayarak okulların demokratik fonksiyonlarını sağlamaları.
Gençlik Örgütlerine:

Deneyim ve becerileriyle şiddeti önleme işine katkıda bulunmaları,

Diger yerel ortaklarla işbirliği yaparak, şiddeti önlemeyle ilgili eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerini desteklemeleri,

En genç grupları da içine alacak biçimde yerel düzeyde gençlik politikaları geliştirmeye çalışmaları.
Yerel ve bölgesel basın yayın organlarına:

Sadece şiddet olayları hakkında değil aynı zamanda şiddeti önlemeye yönelik yada bilinçlendirme amaçlı ve halkın dikkatine sunulmayı hak eden konuları da içeren dengeli haber ve yayın yapmaları,

Medya konusunda öğrencilerin, öğretmenlerin, ailelerin ve eğitimle ilgili kişilerin tümünün eğitime katılması.

Avrupa Konseyine:

Bu konferansla başlayan çalışmaların özellikle:

Konferans raporu ve bu sonuç bildirgesinin yayınlanması ve dağıtımı,

Yukarıda alınan kararlar doğrultusunda ve kimi iyi uygulama ömeklerini de içeren, okulda şiddetin önlenmesi için stratejiler uygulamaya yönelik bir kitapçık hazırlanması,

Öğretmenler, gençlik liderleri ve yerel aktörler başta olmak üzere ilgili taraflar için eğitim modüllerinin tamamlanması,

Bu konferansı düzenleyen üç organı bir araya getirerek, okulda şiddetin önlenmesi için ortaklık için bir taslak Bakanlar Komitesi kararı hazırlanması,

Okulda şiddetin önlenmesiyle ilgili belli konuların, genel önleme politikalarının uygulanması başta olmak üzere "Demokratik Toplumda Günlük Yaşamda Şiddete Tepkiler" konulu Entegre Projenin sonunda kabul edilecek genel kararlara dahil edilmesi,

Entegre Projenin bir parçası olarak, günlük yaşamda şiddet gözlemcileri ağı geliştirmede okulların rolünün tanınması,

Özellikle gençlerle ilgili materyal bağlamında, basın ve şiddet alanında halen başlamış çalışmaların devam ettirilmesi,

Bazı Avrupa ülkelerinin ve bölgelerinin (özellikle Güneydoğu Avrupa) kendi özelliklerini göz önünde bulundurarak bu alanlara yönelik etkinliklerin düzenlenmesi,

Özellikle okullarda şiddetin nedenlerinin analiz edilmesi ve uygulama sonuçlarının yaygınlaştırılması için sinerjilerini geliştirmek amacıyla diğer uluslararası kuruluşlarla (UNESCO ve UNİCEF gibi) ilişkilerin güçlendirilmesi
yoluyla takip edilmesini tavsiye eder.