Ekonomik İş Birliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD) Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) sonuçlarının ele alınması kapsamında Bakanlığımız ve Finlandiya'nın Türkiye Büyükelçiliği iş birliğinde düzenlenen Eğitimde Bir Başarı Örneği, Finlandiya: PISA Sonuçları Etkenlerinden Program Geliştirme ve Öğretmen Eğitimi konulu panel, 10 Nisan 2008 Perşembe günü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi'nde gerçekleştirilmiştir.

Açış konuşmalarını, Finlandiya Büyükelçisi Maria SERENIUS ile Millî Eğitim Bakanı Doç. Dr. Hüseyin ÇELİK'in yaptıkları panele, devlet ve vakıf üniversitelerindeki Eğitim Fakülteleri veya Fen Edebiyat Fakültelerinden dekan ve akademisyenler; Bakanlığımız üst düzey yetkilileri, Ankara İl ve İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü yöneticileri, Ankara'dan PISA 2006 araştırmasına katılan okullardan bazılarının müdürleri, Fin Büyükelçiliği yetkilileri ve bazı sivil toplum kuruluşu temsilcileri katılmıştır.

Başkanlığını Dış İlişkiler Genel Müdürü Prof. Dr. İbrahim ÖZDEMİR'in yaptığı panelin konuşmacıları OECD Eğitim Müdürlüğü Göstergeler ve Analiz Bölümü'nden analist Claire SHEWBRIDGE; Finlandiya Helsinki Üniversitesi, CICERO Programı Direktörü Prof. Kristiina KUMPULAINEN; Finlandiya'nın PISA Ulusal Proje Yöneticisi Pekka ARINEN ve Türkiye'de PISA faaliyetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesinden de sorumlu MEB Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanı İbrahim DEMİRER'den oluşmuştur.

Çalışmaları 1997 yılında başlayan ve ilk uygulaması 2000 yılında gerçekleştirilen OECD PISA programı, üçer yıllık dönemler halinde okuma, matematik, fen okuryazarlığı alanlarından birine odaklanmaktadır. 15 yaş öğrencilerinin müfredatları aracılığı ile öğrendiklerini ne derecede kullanabildiklerini ölçmeyi amaçlayan PISA, testlerin yanı sıra öğrenci, anne-baba ve öğrenme ortamları, okul kaynakları, öğretim süreçleri ve sistem özellikleri hakkında topladığı veriler ile ülkelerin eğitim kalitesini ve fırsat eşitliğini geliştirmelerine hizmet etmektedir. 

Fen okuryazarlığına odaklanan PISA 2006 sonuçları, 2007 sonunda kamuoyuna duyurulmuştur. 30 OECD üyesi ülke ile birlikte toplam 57 ülkeden 400.000 öğrencinin katıldığı programın test sonuçları sıralamasına göre en başarılı ülke Finlandiya'dır. 2003 yılından itibaren PISA faaliyetlerine iştirak eden Türkiye, arzu edilir bir sonuç alamamıştır. 2003 ve 2006 sonuçları, Türkiye'nin eğitim sistem ve uygulamalarında değişime ihtiyacı olduğunu göstermektedir. PISA başlangıcından itibaren ülkelerin elde ettiği sonuçlara göre Finlandiya ortalama olarak ikinci sırada yer almaktadır.

2000 yılından beri başarı performansında sürekli artış görülen Finlandiya'nın bu başarısı araştırma konusu olmaktadır. Finlandiya'nın başarısının ardında yatan etkenleri saptamayı ve Türkiye'nin durumunu değerlendirmeyi amaçlayan panelde konuşmacıların, katılımcıların vurgulamaları aşağıda özetlenmekte ve panelistlerin sunularına, özgeçmişlerine erişim sağlanmaktadır.   

Toplam nüfusu 5,3 milyon olan Finlandiya'da eğitim işleri 1869 yılından beri "Eğitim Kurulu" gözetiminde sürdürülmektedir. Daha sonra bu kurul Genel Eğitim Ulusal Kurulu adını almıştır. Yüksek öğretimden ise Eğitim Bakanlığı sorumludur (EURYDICE, 2008).  

Okuma bilmeyen gençlerin evlenmesine izin verilmediği belirtilen "Kalevala" efsanesinin Finlandiya'da eğitimin yaygınlaşmasına hizmet ettiğine inanılmaktadır. Ailede her bireye saygın/yetkin ve çalışkan biri olmasının öğütlenmesi eğitimin kültürel bir temeli olarak ifade edilmektedir (Arinen, 2008). Fin eğitim sistemi yaşı, ikameti, ekonomik gücü, cinsiyeti ya da dili ne olursa olsun bütün yurttaşlarına eşit eğitim fırsatları sunmayı amaçlamaktadır. Eğitim politikasının temel hedefi bütün toplumun yüksek eğitim düzeyine ve yeterliliğine ulaştırılması olarak özetlenebilir. Bunun bir göstergesi olarak zorunlu eğitimini tamamlayan öğrencilerin % 90'ından fazlası ortaöğretime devam etmekte; ortaöğretimi bitirenlerin % 65'i yükseköğretime devam etmektedir. Zorunlu ve kesintisiz eğitim yaşı 7-16 (9 yıl) yaşlardır. Zorunlu eğitimin ardından üç yıllık genel ortaöğretimi tamamlayabilmek için mezuniyet sınavına girilmektedir. Ortaöğretimi tamamlayan öğrenciler iki parçalı olarak yapılanan (üniversite ve politeknik) yükseköğretime devam edebilmektedir.

Fin eğitim sistemi:
* Öğrencileri çeşitli programlara ve okullara erken yönlendirmekten kaçınmakta,
* Zorunlu öğretim süresince okul ve program çeşitliliğine izin vermemektedir.
* Ayrıca, ülkede uluslararası okullar dışında hiçbir özel öğretim kurumu bulunmamaktadır.

Zorunlu eğitim müfredatları için merkezi olarak belirlenen çekirdek müfredat yerel düzeyde geliştirilerek uygulanmaktadır. Basit fakat etkili olarak nitelenen bu sistem anlayışı, PISA'da ülkeler arasındaki başarı farklılıklarındaki değişimin temel açıklayıcılarından biri olarak vurgulanmaktadır (Arinen, 2008; Kumpulainen, 2008).

PISA Ulusal Proje Yöneticisi Arinen (2008), istatistikî verilerle desteklediği sunumunda Finlandiyalı öğrencilerin üstün başarılarını açıklarken;
* Eğitime en yüksek harcamayı yapan ülkelerden biri olmadıklarına,
*Yıllık öğrenim saati bakımından en az süre ayıran ülke olduklarına/öğrencileri strese sokmadıklarına,
* Ortalama sınıf mevcutları sayılarının çok az olmadığına,
özellikle vurgu yapmıştır.
Ayrıca yukarıda da belirtildiği üzere, Finlandiya'da (uluslararası okullar dışında) özel öğretim kurumu /özel dershane bulunmadığının da altını çizmiştir.

Ona göre Finli öğrencilerin başarısının temel nedenleri şunlardır: