BÖLÜM-VI - PERSONEL GÖREVLENDİRİLEN ÜLKELER

4. AVUSTRALYA   

GENEL BİLGİLER

Çok büyük yüzölçümüne sahip olması nedeniyle Avustralya'nın iklimi bölgeler arasında büyük farklılık gösterir. İç kesimlerde çöl iklimi, kuzeyde tropikal iklim, güney bölgelerde ise ılıman iklim hakimdir. Avustralya'da nüfus güney kıyılarında yoğunlaşmıştır. Sidney, Melburn, Kanberra, Brisbane, Adelaide ve Perth başlıca büyük şehirlerdir. Avustralya'da toplam 160.000 vatandaşımız yaşamaktadır. Bu nüfus Melburn'da 60.000, Sidney'de 50.000 ve diğer şehirlerde 50.000 kişi olmak üzere dağılım göstermektedir. 

EĞİTİM SİSTEMİ

Avustralya'da üç çeşit eğitim tarzı vardır. Bunların içinde en yaygın olanı 13 yıl sürenidir. Yeni Güney Galler, Viktorya, Avustralya Başkent Bölgesi (ACT) ve Tasmanya'da verilen 13 yıllık eğitim aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır:

Hazırlık sınıfı (Bu sınıf zorunlu olmamakla birlikte hemen her zaman okunmaktadır.) 6 yıl ilköğretimin birinci kademesi (1. sınıftan 6. sınıfa kadar) 6 yıl ilköğretimin ikinci kademesi (7. sınıftan 12. sınıfa kadar)

Avustralya Başkent Bölgesi'nde ve Tasmanya'da devlete bağlı ortaokullar 7.sınıftan 10.sınıfa kadar devam eder. En son iki yıl başka kolejlerde okunur. Güney Avustralya ve Kuzey Bölgesi'ndeki okul eğitimi 12 ya da 13 yıl sürer. Bu eğitim şu bölümlerden oluşur:
Hazırlık sınıfı (Bu sınıf zorunlu olmamakla birlikte hemen her zaman okunmaktadır.)
7 yıl ilköğretimin birinci kademesi (1. sınıftan 7. sınıfa kadar)
5 yıl ilköğretimin ikinci kademesi (8. sınıftan 12. sınıfa kadar)

Queensland ve Batı Avustralya'da eğitim 12 yıl sürer ve aşağıdaki bölümlerden oluşur:
7 yıl ilköğretimin birinci kademesi (1. sınıftan 7. sınıfa kadar)
5 yıl ilköğretimin ikinci kademesi (8. sınıftan 12. sınıfa kadar)

Bu eğitimde hazırlık sınıfı mevcut değildir. Queensland'da öğrenim gören öğrencilerden bazıları eğitimlerinin son iki yılında üç devlet kolejinden birine devam ederler. Tüm eyalet ve bölgelerin yasaları altı yaşından (1.sınıf) 15 yaşına (10.sınıf) kadar eğitimi zorunlu kılmışlardır. Tasmanya'da bu sürenin üst sınıfı 16 yaştır. Çocukların çoğunluğu beş yaşından önce anaokuluna başlar ve 15 yaşına geldikten sonra 2 yıl daha okuyarak ortaöğrenimlerini tamamlamış olurlar. Devlete bağlı anaokulları, ilkokullar ve ortaokullar Avustralya vatandaşlarına ve sürekli oturma iznine sahip olanlara parasızdır. Ancak özellikle ortaokullarda ders kitaplarının kiralanması ve ders araçlarının kullanılması için belli bir ücret alınabilir. Ders yılı genellikle ocak ya da şubat başında başlayıp aralık sonuna kadar sürer. Bir ders yılı boyunca Tasmanya'da üç, Queensland ve Kuzey Özerk Bölgesinde iki, diğer eyaletlerde dört dönem vardır.

EYALETLERE GÖRE EĞİTİM YAPISI

1- Yeni Güney Galler (New South Wales) Eyaleti
İlköğretim 1 yıl anasınıfı,6 yıl ilkokul olmak üzere toplam 7 yıldır. İlkokulu bitirenlere herhangi bir diploma verilmez. Ortaöğretim süresi 6 yıldır (7-12.sınıflar). Ortaokulu bitirenlere 10.yılın sonunda okul sertifikası verilir. Liseyi bitirenlere 12 yılın sonunda lise diploması verilir. Lise düzeyinde mesleki ve teknik eğitim: Yükseköğrenim görmek isteyen zorunlu öğretim çağını (10 yıl) tamamladıktan sonra 2 yıl süreli mesleki ve teknik eğitim okullarına devam ederler ya da isterlerse çalışma hayatına atılırlar. Mesleki ve teknik eğitim kısaca TAFE denilen teknik ve ileri eğitim kolejlerinde verilir.

2- Viktorya Eyaleti
Okul öncesi eğitim 4 yaşında başlar. İlköğretim, 1 yıl hazırlık 6 yıl ilkokul olmak üzere toplam 7 yıldır. İlkokulu bitirenlere diploma verilmez.  Ortaöğretim süresi 6 yıldır. Lisede 11. ve 12.sınıfı başarı ile tamamlayanlara Viktorya eğitim sertifikası verilir.

3- Tasmanya Eyaleti
Okul öncesi eğitime 4 yaşında başlanır. İlköğretim, 1 yıl hazırlık sınıfı, 6 yıl ilkokul olmak üzere toplam 7 yıldır. İlkokula başlama yaşı 5,5'tur. Ortaöğretim süresi 4 yıldır. 7 ve 10.sınıfları kapsar. Ortaokulu bitirenlere 10.yılın sonunda okul sertifikası-ortaokul diploması verilir. Lise eğitimi 2 yıldır (11. ve 12. sınıflar). Lise diploması almayı hedefleyen bir öğrenci 11. ve 12. yılda her yıl en az 10 ünite değerinde ders seçmek ve bu derslerden 11. ve 12. yılların sonunda sınava girmek zorundadır. Liseyi bitirenlere lise diploması verilir. 1993 yılında bu diplomanın yerini Tasmanya öğrenim sertifikası almıştır.

4- Güney Avustralya Eyaleti
Okul öncesi eğitime 3,5-4 yaşında başlanır. İlkokul öğrenim süresi 7 yıldır. İlköğretim 2 kademeye ayrılır.  a) 1.kademe "Küçükler İlkokulu" olarak isimlendirilir. 5 yaşına giren çocuklar "Kabul" adı verilen ana sınıfına alınırlar. Ana sınıfı 1. ve 2. sınıflar küçükler ilkokulu olarak isimlendirilir.  b) 2.kademe "İlkokul" olarak isimlendirilir. 3.sınıftan 7.sınıfa kadar 5 yıldır. İlkokul bitiminde resmî bir sertifika verilmez. Ancak bazı okullar kendiliklerinden diploma vermektedir. Ortaöğretim 1.kademe süresi 3 yıldır (8-9-10.sınıflar). Bazı durumlarda bir yıl fazla okunması söz konusu olabilmektedir.

5- Batı Avustralya Eyaleti
İlköğretimin 1. kademesinde öğrenim süresi 7 yıldır. Okula başlama yaşı 6-7 olmakla birlikte, isteğe bağlı olarak 5 yaşında da başlanabilir. Ortaöğretim süresi üç yıldır ve 8-9-10. sınıfları kapsar. Ortaöğretimin 2. kademesinin sonunda ortaöğretim diploması verilmektedir. Lisede öğrenim süresi iki yıldır (11. ve 12.sınıflar).

6- Queensland Eyaleti
Okul öncesi eğitim 4 yaşında başlar ve yarım gündür. İlköğretimin 1. kademesi 7 yıldır (1.sınıftan 7.sınıfa kadar). İlkokul sonunda diploma verilmez. Ortaöğretim (ilköğretimin 2. kademesi) süresi 3 yıldır (8-9-10.sınıflar). 10.sınıfın sonunda sertifika verilir. Lise öğrenim süresi 2 yıldır (11. ve 12. sınıflar). 12.yılın sonunda lise diploması verilir.

7- Kuzey Özerk Bölgesi
Okul öncesi eğitime 4 yaşında başlanır. İlköğretim 1.kademesi 1 yılı geçiş olmak üzere 7 yıldır. Zorunlu eğitim 1.sınıftan 7.sınıfa kadar sürer. Erken çocukluk eğitimi dönemi (Geçiş ve 1-2-3.sınıflar için) Derslere göre bir zaman tahsis edilmemiştir. İlkokul bitiminde herhangi bir diploma verilmez. Ortaöğretim(İlköğretimin 2.kademesi): Öğrenim süresi 3 yıldır, zorunludur. (8-9-10.sınıflar) İlköğretimi bitirenlere sertifika verilir. Liselerde öğrenim süresi 2 yıldır (11. ve 12.sınıflar) 12.yılın sonunda diploma verilir.

8- Başkent Özerk bölgesi
Okul öncesi eğitime başlayacak öğrencilerin 3 Nisan itibarıyla 5 yaşına girmiş olmaları gerekmektedir. İlköğretim süresi 1 yıl ana sınıfı 6 yıl ilkokul olmak üzere toplam 7 yıldır. İlköğretimin 1.kademesi sonunda diploma verilmez. Ortaöğretimde (İlköğretimin 2.kademesi) öğrenim süresi 4 yıldır (7-10.sınıflar). Ortaokulu bitirenlere 10.yılın sonunda diploma verilir. Liselerde öğrenim süresi 2 yıldır (11. ve 12.sınıflar). Lisede öğrenci dilediği dersi seçmekte özgürdür. Liseyi bitirenlere diploma verilir.

AVUSTRALYA'DA  TÜRKÇE ÖĞRETİMİ
Avustralya'da ilköğretim ve lise düzeyinde eğitim gören Türk öğrenciler "Cumartesi Okulları" adı verilen okullarda Türkçe dersleri görmektedirler. İlköğretim çağındaki öğrencilerin devam ettiği Cumartesi Okulları eğitim dernekleri tarafından yönetilmektedir. Bu okullara öğrenci sayısına bağlı olmak üzere devlet yardımı yapılmaktadır.

Lise düzeyindeki Cumartesi Okulları genellikle "Devlet Cumartesi Okulu" olarak adlandırılmaktadır. Bu okullarda görev yapan Türkçe öğretmenlerinin maaşları Eyalet Hükümetleri tarafından ödenmektedir. Türk nüfusun yoğun olduğu semtlerdeki bazı okullarda da Türkçe dersi normal müfredatın bir parçası olarak okutulmaktadır.  

YÜKSEKÖĞRETİM
Avustralya'da akademik eğitime devam etmek isteyen öğrenciler lise 11 ve 12. sınıflara devam etmek zorundadırlar. Öğrenciler 11. sınıfta 6 ders, 12. sınıfta ise en az 10 krediyi tamamlamak şartıyla 5 veya 6 ders alırlar. Bu dersler, gelecekte üniversitede devam etmek istedikleri alanlarla bağlantılı olur. Bir bakıma öğrenciler, üniversite eğitimlerine liseden başlarlar. Örneğin, üniversitede hukuk okumak isteyen bir öğrenci 11 ve 12. sınıflarda hukuk, sosyoloji, felsefe gibi dersleri tercih eder. Mühendislik eğitimi yapmayı planlayan öğrenciler ise ağırlıklı olarak fen derslerini seçmektedirler.

Üniversiteye girişte lise son sınıf (12. Sınıf) öğrencilerinin girdiği bitirme sınavlarında aldıkları notlarla yıl içindeki başarılarının birlikte değerlendirilmelerinden elde edilen puan esas alınır. Üniversite eğitiminde teorik bilgilerle pratik uygulamaların dengesi gözetilir. Öğrenciler bilgileri kullanmaya ve araştımaya teşvik edilirler. Üniversiteyi bitirenler Lisans Diploması almaya hak kazanırlar. Uzmanlar Avustralya'daki üniversite eğitimini LEGO sistemine benzetmektedirler. Gerçekten de herhangi bir branşta eğitim gören öğrenciler ders seçimi hususunda geniş bir serbestiye sahip olmakta, adeta branşını kendisi tasarlamaktadır. Sözgelişi, hukuk fakültesinde okuyan bir öğrenci ilerde şirket avukatı olmayı planlıyorsa hukuk deslerinin yanında ekonomi, maliye gibi dersler seçebilir. Buna karşılık, örneğin ceza hukuku alanında çalışacaksa buna uygun olarak ders seçimi yapacaktır.

Avustralya'da toplam 41 üniversite vardır. Avustralya'da tıb, hukuk ve bazı mühendislik alanları hariç birçok fakültede lisans öğrenimi 3 yıldır. Bunun iki gerekçesi bulunmaktadır:

1 - Yaklaşık 30 - 40 yıl önce lisans öğrenimi 4 yıl olarak planlanmıştı. Ancak günümüzde bilgi kaynakları genişlemiş, öğretim üyesi sayısı artmış ve üniversite öncesi eğitimin niteliği yükselmiştir. Dolayısıyla birçok alanda 3 yılda lisans eğitimi vermek mümkündür.

2 - Günümüzde değişim hızlanmış, bilginin niteliği değişmiştir. En güncel bilgiler bile birkaç yılda eskimektedir. Bu nedenle eğitim tüm yaşam süresine yayılmalıdır. Dolayısıyla üniversitelerde dayanıklı bilgiler vermekle yetinmek, iyi okuyan ve araştıran, doğru ve nitelikli metinler yazabilen, branşının temel felsefesini kavramış bireyler yetiştirmek önem kazanmıştır. Farklı yeteneklere sahip öğrencilerin tümüne aynı sürede eğitim vermenin gerçeklerle bağdaşmadığı gerekçesiyle yaz okulları, daha fazla ders alma seçenekleri gibi uygulamalarla yetenekli ve çalışkan öğrencilere daha erken mezun olup diploma alma imkanları da tanınmaktadır.

Yüksek lisans (Mastır) eğitimi 1,5-2 yıldır. Yüksek lisans eğitimininin (okula ve programa göre değişmek üzere) ilk 6 aylık veya 1 yıllık döneminin sonunda öğrencilere "Graduate Diploma" denilen bir belge verilir. Bu süreç yüksek lisans eğitiminin bir aşamasını teşkil etmektedir. Yüksek lisansı tamamlayanlara da Yüksek Lisans Diploması verilmektedir. Doktora eğitimi tamamen proje ve araştırmaya dayalı olmak üzere 3 - 5 yıldır. Doktora öğrencileri büyük oranda üniversitelerin ve özel kuruluşların araştırma fonlarından yararlanırlar.

Türkiye'de liseyi bitirip gelen öğrenciler foundation adı verilen 1 yıllık bir telafi eğitiminden sonra lise not ortalamalarına bağlı olarak üniversitelere kabul edilmektedir. Avustralya'da yükseköğretim paralı olup yıllık ücretler seçilen programa bağlı olarak 10000 - 16000 AUD arasında değişmektedir.

Sınav Kazanamayan Öğrencilere Sunulan Seçenekler

Avustralya'da HSC sınavlarında başarılı olamayıp bu sonuçlara göre herhangi bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilemeyen öğrencilere, yüksek öğrenimlerine devam edebilme konusunda sunulan seçenekler aşağıda maddeler halinde açıklanmaktadır.

            1-AVUSTRALYA'DA TEKNİK VE İLERİ EĞİTİM KOLEJLERİ (TAFE'LER)
Colleges of Technical and Further Education (TAFE) kurumları; mesleki eğitim, çıraklık eğitimi ve yetişkin eğitimi görevinin çoğunu üstlenmiş, malî kaynağını Commonwealth ve eyalet hükümetlerinden alan eğitim ve yüksek öğretim kurumlarıdır.

Genelde TAFE programları iş bulmak amacıyla eğitim gören, teknoloji ve iş sahalarının çoğunda mesleki gelişim isteyen kişiler için uygundur. TAFE programları pratiğe yöneliktir ve epeyce kısadır. Programlar 1-1,5 veya 2-2,5 yıllıktır. 2-2,5 yıllık programlar sonunda verilen diploma ön lisans diploması ayarındadır. TAFE'ler öğrencilere kısa sürede kalifiye eleman olma ve iş hayatına atılma fırsatı tanırlar. İstenirse TAFE'lerde elde edilen akademik kredilerle bir öğrenci bir üniversiteye girip lisans derecesi alma imkânına da sahiptir. TAFE kolejlerinden birçoğu ayrıca lise bitirme sınavlarına hazırlama ve mektupla eğitim gibi hizmetleri de üstlenmiştir. TAFE'lerde okur-yazar olmayanlar için kurslar da açılır.

            2 - UNITRACK PROGRAMLARI
Bazı üniversiteler, lise bitirme sınavlarında (az farkla) başarılı olamamış öğrenciler için Unitrack adı verilen özel sınıflar açmaktadırlar. Bu sınıflar, üniversite standartlarına göre yeterli görülmeyen öğrencileri hem bu standartlara taşımak hem de üniversitelerin 1. sınıfınının derslerini vererek yıl kaybını önlemek amacını gütmektedir. Unitrack programları belli başlı üniversitelerde bulunmaktadır. Unitrack sınıflarında 1 yıl okuyan öğrenciler, başarılı oldukları taktirde 2. sınıftan itibaren normal eğitimlerine devam ederler.

            3 - AÇIK ÜNİVERSİTE
Açık üniversite, üniversite eğitimine yönelik bir çok engeli ortadan kaldıran bir fikir olarak değerlendirilmektedir. Açık üniversite için lise diploması yeterli olup giriş sınavı veya yaş sınırı gibi sınırlamalar söz konusu değildir. Açık üniversite, lisans eğitiminin yanısıra yüksek lisans eğitimi de vermektedir. Açık üniversite paralıdır ve bir dönem için branşa bağlı olarak ders başına 51 AUD - 495 AUD arasında ücret alınmaktadır. Ancak bu ücretlerin ödenmesinde öğrencilere kredi, burs gibi imkanlar sağlanmaktadır. Öğrenciler çalışma hayatına başlayıp aylık geliri 3000 Avustralya dolarına ulaşana kadar kredi ve bursların geri ödenmesi talep edilmez. Açık üniversiteye kaydolan bir öğrenci Avustralya'daki herhangi bir üniversitenin müfredatını takip edebilir. Eğitim ve sınavlar İnternet üzerinden yapılmaktadır. Üniversiteler ayrıca açık üniversite öğrencileri için kurslar, seminerler düzenlemekte, çalışma grupları oluşturarak öğrencilerin çabalarını desteklemektedir.

PRATİK BİLGİLER

Sosyal Davranış Kuralları
Avustralya'da "Prestij Kültür" diye de adlandırılabilecek saygı, görgü ve nezaket kurallarına sıkı sıkıya riayet edilmektedir. Avustralya toplumunda verilen sözlerin tutulması, randevulara vaktinde gidilmesi, selamlaşma, temiz ve uygun kıyafetler giyilmesi, gürültü yapılmaması son derece önem taşıyan hususlardır. Yerine göre lütfen dememek, teşekkür etmemek, çok acele etmek, aşırı üstelemek, gözünü dikerek bakmak gibi davranışlar kabalık olarak değerlendirilmektedir.

Otomobil Kullanmak ve Trafik Kuralları
Başka bir ülkede edinilmiş İngilizce veya resmi onaylı tercüme edilmiş bir sürücü belgesiyle, Avustralya'ya giriş tarihinden itibaren üç ay süreyle araba kullanılabilir. Bu süreden sonra araba kullanmak için Avustralya sürücü belgesi almak gerekmektedir. Sürücü belgesi almak için bir bilgi testinden, direksiyon sınavından ve göz muayenesinden geçmek gerekir. Daha önceden edinilmiş sürücü belgeleri olan diplomatik pasaport sahiplerine bu işlemlere gerek olmaksızın Avustralya sürücü belgesi verilmektedir.

Trafik kurallarına uymamak ağır para cezalarına, sürücü ehliyetinin iptaline ve hatta hapis cezasına neden olabilir. Ön ve arka koltuklarda oturanların emniyet kemeri takmaları, küçük çocukların ise çocuk güvenlik koltuğuna oturmaları zorunludur. Bir trafik kazasına karışmanız durumunda derhal polise haber verilmesi yasal bir zorunluluktur. Yasalar özellikle hız sınırının aşılması ve içkili araç kullanılması konusunda çok sıkıdır.

Ev Kiralamak
Konutlar genellikle bir Emlak Acentası (Real Estate Agent) aracılığıyla veya doğrudan ev sahibinin kendisinden kiralanır. Kiralık konut ilanları özellikle Çarşamba ve Cumartesi günleri günlük gazetelerin "To Let" (Kiralık) bölümlerinde yayınlanır. Kira sözleşmesi imzalandıktan sonra yasal açıdan bağlayıcı olacağından, sözleşme şartlarının iyice okunup anlaşılmadan imzalanmaması yerinde olacaktır.

Evler genellikle mobilyasız olarak kiralanır. Mutfaklarda ocak ve mikrodalga fırın standart donanım olarak mevcuttur. Elektrik ve doğalgaz ücretleri kiracıya aittir. Su parası belli bir meblağa kadar ev sahibi tarafından ödenir. Ev kiraları semte ve evin özelliklerine göre değişiklikler gösterir. İyi bir semtte, ortalama özelliklerde, 2 yatak odalı bir evin haftalık kirası 450 - 500 AUD. civarındadır. Kiralar haftalık olarak hesaplanır ve genellikle iki haftada bir ödenir. Eve ilk girişte 4 haftalık kira tutarında bir güvence parası (depozit) yatırılır. Bu güvence parası, konutun temiz ve hasarsız olarak teslim edilmesi durumunda kiracıya geri verilir.

Sağlık Hizmetleri
Sağlık hizmetleri Avustralya vatandaşları için  ücretsizdir.  Her vatandaşın bir Medicare kartı ve numarası vardır.  Ücretsiz sağlık hizmetleri muayene, tedavi, ameliyat, yatak ve ilaç ücretlerini kapsamaktadır.

Son yıllarda özel sağlık sigortası sistemi de yaygınlaşmaya başlamıştır. Vatandaş olmayıp ücretsiz sağlık sisteminden yararlanamayanlar için özel sağlık sigortası yaptırmak yerinde bir çözümdür. Çünkü çeşitli sağlık testleri ve özellikle hastane yatak ücretleri oldukça pahalıdır. Özellikle büyük şehirlerde hastane yatak ücretleri astronomik denecek kadar yüksektir.  

Özel klinikler de oldukça yaygındır. Bu kurumlarda muayene ücretleri 40 - 60 AUD. civarındadır.

Para Transferi
Avustralya'dan Türkiye'ye bankalar aracılığıyla para gönderilebilir. Bankalar gönderilecek paranın miktarına bakmaksızın ortalama 30 - 40 AUD. komisyon almaktadırlar.

Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Avustralya'da eğitimle ilgili Ataşeliğimize yansıyan bazı problemler ve muhtemel çözüm önerileri aşağıda maddeler halinde sunulmaktadır.

            1 - Avustralya'da İlköğretim ve Lise düzeyinde eğitim gören Türk öğrenciler "Cumartesi Okulları" adı verilen okullarda Türkçe ve Türk Kültürü dersleri almaktadır. Bu okullarda görev yapan öğretmenler, yurtdışında yetişen Türk çocuklarına yönelik olarak hazırlanmış ders kitaplarının olmayışını en büyük problem olarak göstermektedirler.

            2 - Türkiye'den gelip Avustralya'da üniversitede okuyan öğrencilerin bir bölümü öğrenciliklerinin tanınması ve bunu takip eden işlemlerde kayıtsız davranmakta, işlerini genellikle son güne bırakmaktadır. Bu nedenle öğrenciler askerlik tecili, sevk tehiri, pasaport gibi işlemlerde sıkıntıya düşmektedirler. Bu konuda yurt dışına öğrenci gönderen özel kurumların, öğrencileri yeterince bilgilendirilmeleri hususunda uyarılmalarının faydalı olabileceği değerlendirilmektedir.

            3 - Eğitim müşavirliklerimizin ve ataşeliklerimizin bir bölümünün web sitesi bulunmaktadır. Ancak bazı istisnalar olmakla birlikte bu sitelerin çoğunun sayfa düzeni, ve bilgi muhtevası yönünden doyurucu olmadığı düşünülmektedir. Bu web sitelerinin Bakanlığımızca hazırlanması, belli bir standardın sağlanması bakımından yararlı olacaktır.