BÖLÜM-VI - PERSONEL GÖREVLENDİRİLEN ÜLKELER

6) BELÇİKA

GENEL BİLGİLER

 (*) Öğrenci sayıları Fransız Toplumu ve Flaman Toplumu Eğitim Bakanlıklarının resmî istatistiklerinden alınmış olup sadece Belçika vatandaşlığına geçmeyen öğrencileri kapsamaktadır. Çifte vatandaşlık alanlarla beraber Belçika’da 2000’i yüksek öğretimde olmak üzere 40.000 civarinda Türk öğrenci olduğu düşünülmektedir.       

EĞİTİM SİSTEMİ

Şema (Word belgesi) >>

Belçika’nın idari yapısı, Federal Hükümet ile Fransız Toplumu Hükümeti ve Flaman Toplumu Hükümetinden oluşmaktadır. Federal Hükümet eğitim konusunda zorunlu öğrenim yaşlarını ve diploma verilme şartlarını belirler. Federal Hükümette eğitim bakanlığı yoktur. Eğitim işleri Fransız Toplumu ve Flaman Toplumu Hükümetleri tarafından yürütülmektedir.

Fransız Toplumunda eğitimden sorumlu 2 ayrı bakan görev yapmaktadır. Bunlar İlk Öğretim, Orta Öğretim ve Özel Eğitim Bakanı ile Yüksek Öğretim Bakanıdır. Flaman Toplumu Hükümetinde ise bir eğitim bakanı bulunmaktadır.

Belçika’nın Valon (Fransızca konuşulan) Bölgesindeki okullarda öğretim dili Fransızca’dır. Flaman (Flamanca konuşulan) Bölgesindeki okulların eğitim dili ise Flamanca’dır. Brüksel’de ise hem Fransızca  hem de Flamanca dillerinde öğretim yapan okullar bulunmaktadır.

Belçika’da 2.5 yaşında başlayan okulöncesi eğitim zorunlu olmamakla beraber  %98 oranında okullaşma gerçekleşmiştir. Zorunlu eğitim, 6 yaşından 18 yaşına kadar 12 yıl olup  6 yıllık ilkokulla , 6 yıllık orta öğretimi kapsamaktadır. Belçika’da ; devlet okulu, belediye okulu ve özel ( katolik ) okullar olmak  üzere paralel üç öğretim sistemi bulunmaktadır.

Ülkede  bulunan 18 üniversiteden 9’u Fransız Toplumu, diğer 9’u ise  Flaman Toplumu bölgesindedir. Ayrıca, bir mesleğe hazırlayan 3 ve 4 yıllık  59 yüksekokul bulunmaktadır. Bunların ; 30’u Fransızca konuşulan, 29’u Flamanca konuşulan bölgelerde kurulmuştur. Yüksek okullardan üniversiteye geçişler mümkündür.

2004-2005 öğretim yılından itibaren Avrupa Birliği üyesi ülkelerle beraber Belçika’da da Bologne Deklarasyonu uygulaması başlamıştır.  Buna göre üniversite öğretimi üç kademeye ayrılmaktadır.
1- Üç yıllık bachelier dönemi
2-  İki yıllık mastır dönemi
3- Üç yıllık doktora dönemi

TÜRKÇE VE TÜRK KÜLTÜRÜ ÖĞRETİMİ
Türkiye ile Belçika arasındaki eğitim işbirliği 29 Aralık 1958 tarihinde imzalanan Türkiye - Belçika Kültür anlaşması ile başlamıştır. Belçikanın federal bir yapıya kavuşmasından sonra Belçika Fransız Toplumu Eğitim Bakanlığıyla 1991 yılından itibaren imzalanan  3 er yıllık Bilim ve Kültür Değişim Proğramları yürütülmektedir.

Eğitim Müşavirliği, Belçika’da ilkokul ve orta okula giden Türk öğrencilere verilen   Türkçe ve Türk Kültürü derslerini  planlamaktadır. Bu amaçla Fransız Topluluğu Eğitim Bakanlığı ve Flaman Topluluğu Eğitim Bakanlığı yetkilileriyle ortak çalışmalar yapmaktadır. Yüksek öğrenim gören öğrencilerin öğrenciliklerinin tanınması işlemlerini yerine getirmektedir. 

Belçika’da yaşayan Türk kökenli vatandaşların eğitim durumlarının yükseltilmesi , nitelikli vatandaş sayısının artırılması, Türk toplumunun bu ülkedeki durumunun ve kendi kültürel değerlerinin objektif şekilde anlaşılması, işsizlik oranının düşürülmesi, Belçika’daki çok kültürlü topluma entegre olması ve bu toplum içerisinde hak ettiği yeri alması amacıyla önceki yıllarda hazırlanan Eğitim Eylem Planı çerçevesinde çalışmalara devam edilmektedir.

Belçika’da Ortak Kültür Komisyonunca görevlendirilen 61 öğretmenimizden 31’i Wallon bölgesinde, 30 u da Flaman bölgesinde görev yapmaktadır. 61 öğretmenimiz 128 okul,78 dernek sınıfında çalışmakta ve 5916 öğrenciye ders vermektedir. Derslerimizde birleşik sınıf uygulaması da yapılmaktadır. Okullarda verilen derslerimiz çoğunlukla ders dışı saatlerde yapılmaktadır.Dernek sınıflarında ise çarşamba öğleden sonra, cumartesi ve pazar günleri  ders  verilmektedir.

Öğretmenlerimizin  aralarında koordinasyon sağlanması, daha verimli bir çalışma yapılabilmesi amacıyla, Belçika  8 koordinasyon bölgesine ayrılmıştır. Bu bölgelerde çalışan öğretmenlerimiz her ay aralarında toplanarak, derslerimiz, öğrenci sayıları ile ilgili değerlendirme ve seçilen bir konuda hizmet içi eğitim çalışması yapmaktadırlar. Müşavirliğimiz düzenli olarak  bölge toplantılarına katılmaktadır.

Belçika Fransız Toplumu Eğitim Bakanlığıyla , Milli Eğitim Bakanlığımız, 2001-2005 yıllarını kapsayan ‘ Anadili ve Kültür Dersi ile Kültürleri Tanıma Dersi Öğretim Programının Düzenlenmesi ile İlgili Ortaklık Anlaşması (Organisation des cours d’acquisition de la langue et de la culture d’origine et des cours d’ouverture a la culture d’origine -LCO) imzalanmış ve uygulanmaya başlanmıştır. 14 okulda verdiğimiz bu derslerin 1 saati kültür tanıtımına ayrılmakta ve öğretmenimiz, Belçikalı sınıf öğretmeniyle beraber bütün sınıf öğrencilerine, şeçilen bir konuyu Fransızca olarak işlemektedir. Anadil öğretimine ayrılan 2 saat ise ders dışı saatlerde sadece Türk öğrencilerle yapılmaktadır.

Flaman Toplumu Eğitim Bakanlığı OITC (Anadil ve kültür dersleri öğretimi) derslerini 2002 yılı başında uygulamadan kaldırmıştır. Bununla beraber bu bölgede 15 okulda ders içi saatlerde Türkçe dersi verilmektedir.

Belçika’da Türkçe ve Türk Kültürü dersleri veren öğretmenlerimizin yıllık planlarında bütünlük sağlamak ve öğrencilere daha yararlı olmak amacıyla Almanya’da Önel- Verlag tarafından  yayınlanan Yaşayan Dilimiz Türkçe kitapları kullanılmaya başlanmıştır.Kitabın, yurtdışındaki öğrencilerimize yönelik hazırlanmış olması çalışmalarda kolaylık sağlamış olmasına rağmen öğrenci grupları arasındaki seviye farklılıkları  uygulamada sorun çıkarmaktadır.

BELÇİKA’DA TÜRKÇE VE TÜRK KÜLTÜRÜ DERSİNE KATILAN ÖĞRENCİ SAYILARI

Belçika – Valon Bölgesinde Türkçe ve Türk Kültürü Derslerine Katılan Öğrenci İstatistikleri:

Belçika – Flaman Bölgesinde Türkçe ve Türk Kültürü Derslerine Katılan Öğrenci İstatistikleri:

Belçika genelinde Türkçe ve Türk Kültürü Derslerine Katılan Öğrenci İstatistikleri:

NÜFUS VE ÖĞRENCİ SAYISI

Nüfus :10.309.725

3 TOPLUM

3 BÖLGE

ÖĞRENCİ SAYILARI

FRANSIZ TOPLUMU EĞİTİM BAKANLIĞI BÜTÇESİ: 4.817.892.000  AVRO

BELÇİKA’DA TÜRKÇE BÖLÜMÜ OLAN YÜKSEK OKULLAR
Leuven La Neuve Üniversitesi’nde 2005-2006 öğretim yılında Türkçe dersleri başlamıştır.

1. Institut Libre de Marie Harps (ILMH) (Fransız Toplumu)

Adresi: Rue d’Arlon 11  1050 Bruxelles
Tel: 02 549 54 77  - www.ilmh.be
Öğrenci sayısı :60
Öğretmen: Kendi buldukları Türk öğretmen

1.  (VLEKKO) Tercüman ve Ticaret Yüksek Okulu (Flaman Toplumu)

Adresi :Koningsstraat 336  1030 Bruxelles
Tel : 02 221 12 11 – www.vlekho.be
Öğrenci sayısı: 8
Öğretmen: Müşavirliğimizce görevlendirilen öğretmenimiz

1. (LESSIUS) Anvers Katolik Akademisi Tercümanlık Bölümü (Flaman Toplumu)

Adresi: Lessius Hogeschool Campus Sint-Andries Sint-Andriesstraat 2
2000 Antwerpen
Tel: 03 206 04 91   e-mail: sec.sta@lessius-ho.be
Öğrenci sayısı: 30
4-  2006-2007 öğretim yılında Gend Tercümanlık Yüksek Okulu’nda     
Türkçe bölümü açmak için      görüşmelerimiz devam etmaktedir.
      5- Belçika’da görevli okutman bulunmamaktadır. Türkçe ve Türk Kültür Dersleri öğretmenleri, müşavirliğimizin ihtiyacına göre Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunca görevlendirilmektedir.

SOSYAL FAALİYETLER
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı,  Eğitim Müşavirliğimiz ve öğretmenlerimiz tarafından vatandaşlarımızın ve öğrencilerimizin katılımıyla kutlanmaktadır.Ayrıca, öğretmenlerimiz  görev yaptıkları bölgelerde bayram düzenlemektedirler.

19 Mayıs Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı
Yükseköğretim öğrencilerimiz için Brüksel Başkonsolosluğuyla beraber düzenlediğimiz resepsiyona Belçika’da bulunan yükseköğretim öğrencileri katılmaktadır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız , Eğitim Müşavirliğimiz ve öğretmenlerimiz tarafından vatandaşlarımızın ve öğrencilerimizin katılımıyla kutlanmaktadır.Ayrıca, öğretmenlerimiz  görev yaptıkları bölgelerde bayram düzenlemektedirler.

10 Kasım Atatürk’ün  Ölüm Günü
Askeri Ataşelikle beraber yapılan Devletimizin kurucusu, büyük devlet adamı Mustafa Kemal ATATÜRK’ü anma gününe, öğretmenlerimiz, öğrencilerimiz,vatandaşlarımız, Elçiliğimiz ve Başkonsolosluğumuz personeli katılmaktadır.

24 Kasım Öğretmenler Günü
24 Kasım Öğretmenler Günü , öğretmenlerimiz, Eğitim Bakanlığı yetkilileri, Büyükelçiliğimiz ve Başkonsolosluğumuz görevlilerinin katılımıyla Büyükelçiliğimiz salonunda yapılan törenle kutlanmaktadır. Ayrıca, büyükelçimiz, öğretmenlerimize resepsiyon vermektedir.

Dini Bayramlarımız
Ramazan ve Kurban Bayramlarımız, Brüksel Diyanet Kültür Merkezinde  öğrencilerimizin yaptıkları gösterilerle kültürümüze uygun olarak kutlanmakta ve toplumumuza, birlik, beraberlik ve barış mesajı verilmektedir.

PRATİK BİLGİLER

Belçika Krallığı; Flaman Toplumu, Fransız Toplumu ve Alman Toplumundan oluşan Federal bir devlet olması nedeniyle farklı özellikler arz etmektedir. Belçika’da resmi diller olan Fransızca ve Flamanca dilleri ülkenin Valonların ve Flamanların oturduğu bölgelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Yine resmi bir dil olan Almanca çok az bir nüfus tarafından konuşulur. Brüksel’de sokak dili Fransızca olmasına rağmen bazı kurum ve kuruluşlarda Flamanca konuşulmaktadır. Flamanca konuşulan bölgelerde yabancı dil olarak İngilizce yaygındır. Fransız okullarında Flamanca, Flaman okullarında da Fransızca resmi diller olarak öğretilir ve bilinir.

Nezaket kurallarına, dakikliğe ve çalışılan okullarda aktivite ve yapılan işlere katılıma istekli oluş bizleri bir adım daha öne çıkaracaktır. Flaman veya Walon Bölgesinde görevli personel, resmi dillerin dışında kalan; İngilizce, İtalyanca, Arapça v.b. gibi dilleri rahatlıkla ve çok ekonomik şartlarla öğrenme imkanına sahiptirler. Okul Yönetimleriyle iyi diyaloglar kurabilen öğretmenler, okulların tüm donanım ve materyallerinden faydalanabilirler.

Sağlık Hizmetleri: Görevlendirilen öğretmenler, aileleri ile birlikte geliyor iseler, mutlaka özel sağlık sigortası yaptırmalıdırlar. Belçika’da sağlık hizmetlerinin çok pahalı olması nedeniyle en ekonomik çözüm budur. Ayrıca Türkiye’den gelmeden önce kurumlarından onaylı bir maaş bodrosu almaları ve bu bodro üzerinden sağlık sigortalarına müracaat etmeleri çok daha ucuza sigorta yaptırma imkanı sağlayacaktır. Ayrıntılı bilgiler Müşavirlikten temin edilebilir. Satın alınan sigorta kapsamı firmaya ve ödenen pirime görede değişkendir.

Ev ve Araba Kiralama: Dernekler, vatandaşlar ve önceden atanmış öğretmenlerin yardımıyla kiralık ev bulunabilmektedir.Ev kirası ortalama 450-600 € civarında olmakla birlikte,100-150 €’da yakıt, elektrik ve gaz için ödeme yapılmaktadır. Verilen fiyatlar 1 yatak odalı, 1 salon şeklinde olan evler içindir. Araba kiralamanın mümkün olduğu ama satın almanın daha cazip ve ekonomik olduğu da bir gerçektir. Türkiye’den görevli gelen personelin sürücü belgeleri bu ülkede geçerlidir. İkinci el arabaların fiyatları 500 € ‘ya kadar inebilmektedir. Çok sayıda araba kiralama  şirketi mevcut olup arabaya göre 20€’dan başlayan fiyatlarla temin edilebilir.

Resmi görevliler ve güvenlik güçleri yasada yazan her şeyi uygulamaya çalışırlar. Yasa neyi gerektiriyorsa o işlem yapılır. Görevlilere karşı dürüst ve nazik olmak gerekir .Adli ya da polisiye vakalarda (trafik kazası gibi) her zaman tercüman isteme hakkı bulunmaktadır, anlayamadığınız hiç bir metni de imzalamak zorunda değilsiniz. Trafik kazalarında mutlaka polis ve tercüman istenmesi tavsiye edilir. Gerekli görülen durumlarda Elçilikten yardım alınabilir. Türkiye’ye para transferleri Türk Bankaları, uluslararası para gönderme firmaları ve postaneler aracılığıyla yapılabilmektedir. Ancak 3.000 Avro’nun üzerindeki her türlü transferde kaynak gösterme zorunluluğu bulunmaktadır.

Belçika, çok kültürlülüğün, çok dilliliğin yaşandığı bir ülkedir. Bu nedenle, Belçika’da görev alan öğretmenlerimizin daha ilk günden yabancı dillerini geliştirmeleri ve ikinci bir dil öğrenmek için çaba sarf etmeleri gerekmektedir. Belçika’da görevlendirilen öğretmenlerimiz, ülkeye ilk geldikleri gün hava limanından alınarak, yapılan bir toplantıdan sonra Türk dernekleri aracılığıyla görev yerlerine gönderilmektedir. Daha sonra oturum izni ve diğer resmi işlemler, Büyükelçiliğimiz ve Eğitim Müşavirliğimizce tamamlanmaktadır.

Belçika’da görevlendirilen öğretmenlerimiz için ayrıca vize gerekmemektedir. Ancak, öğretmenlerimizin yalnız gelmeleri, ev kiraladıktan sonra eş ve çocuklarını yanlarına almaları tavsiye edilir. Öğretmenlerimiz, Belçika Dış İşleri Bakanlığından özel kimlik kartı (carte d’identité spéciale) aldıktan sonra kendileri, eş ve çocukları için özel sigorta kurumlarına başvurabilirler.

SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Yurtdışında, özellikle Belçika’da Türk toplumunun en önemli sorununun eğitim olduğu konusunda ortak görüş hakimdir. Belçikalılar açısından entegrasyonu sağlamak   Türkler açısından  başarılı , iyi eğitimli   bir Türk toplumu oluşturmak elbette eğitim ve öğretimle sağlanacaktır. 
 
Belçika’da yaşayan vatandaşlarımızın çocukları, 6-18 yaş arasında zorunlu öğretim yasası nedeniyle okul sisteminin içinde kalmaktadırlar. Okullaşma yönünden bir sıkıntı yaşamayan Türk toplumu, göçmen işçi olmanın getirdiği bazı sorunlar  nedeniyle okulda başarısız olmakta, eğitim sisteminin sunduğu olanaklardan tam olarak yararlanamamaktadır. 

Sorunlar:

Okul
Türk aileler genellikle çevre, kültür, sosyal ve ekonomik yönden sorunlu semtlerde oturmakta ve çocuklarını, Belçika makamlarının Discrimination Positive okullar olarak tanımladıkları kurumlara göndermektedirler. Belçikalılar bu okulların diğer okullara göre daha fazla desteklenmesi için çaba sarfetmekte ve önlemler almaktadırlar. Ancak, göçmen işçinin güncel sorunları ve gerçekleri karşısında etkili olamamaktadır.

Belçikada okulda başarı, öğretim dilini çok iyi bilmek ve kullanmakla mümkündür. Belçikalı öğretmenlerin şikayetlerinden en önemlisi, Türk  öğrencilerin, öğretim dili Fransızca veya Flamancayı geliştirmek, dile hakim olmak için gayret göstermeyişleridir. Ayrıca  öğretim diline destek olması beklenen  anadil bilgileri de yetersizdir. Öğrenciler aralarındaki iletişimde  anadilleri ve öğrenim dilini beraberce kullanmaktadırlar. Bu sorunun bilincinde olan aileler çocuklarını Belçikalıların oturduğu semt okullarına göndermeye başlamışlardır.
Belçika’da okul demokratik bir kurumdur. Okul yöneticileri, eğitimin önemli amaçlarından biri olan fırsat eşitliği ilkesinden bütün öğrencilerin yararlanması  gerektiğini söylemektedirler. Ancak bunun göçmen işçi çocuğu için ne kadar geçerli olduğu tartışmalıdır. Okul, topluma uyumun, iyi bir vatandaş olmanın sağlanacağı bir ortamdır. Bu nedenle, Türk toplumunun ve okul yetkililerinin gereken önlemleri almaları gerekmektedir.

Önemli konulardan birisi de Türk öğrencilerin ilkokul sonrası   meslek öğretimine yönlendirilmeleridir. Bunda öğrencinin öğretim dilindeki yetersizliği ve başarısızlığı rol oynamaktadır. İlk bakışta bir ayrımcılık gibi görünse de göçmen işçi çocuğu  için  meslek kazandıracak bir okula gitmek önemli olabilir. Ayrıca bu öğrencilerin meslek lisesinde bir yıl fazla okuyarak yüksek okula gitme olanağına sahip olması da bir avantaj olarak değerlendirilebilir.

Bir öğrencinin okulöncesi eğitimden başlayarak üniversiteye kadar başarıyla gidebilmesi her kademede kaliteli eğitim almasıyla mümkündür. Öğrencilerin çoğunluğunun göçmen işçi çocuklarından oluşan okullarda, öğretmenlerin bütün çabalarına rağmen bu sürekliliği sağlamak mümkün olmamaktadır.

Aile
Ailenin iki farklı kültür arasında kalması, eğitimli olmaması,  çocuğunun başarısı için neler yapması gerektiğini bilmemesi, önceliğinin para kazanmak olması çocukların eğitiminde olumsuz bir rol oynamaktadır.  Okula giden her öğrenci için aile  eğitim yardımından yararlanmaktadır.

Ailelerin okul yönetimiyle olan ilişkileri:
Öğrencinin okuldaki başarısında ailesinin kendisine verdiği destek ve okul yönetimi ile kurduğu ilişki büyük rol oynamaktadır. Okulla veli arasındaki ilişki sadece veli toplantılarına gitmekle sınırlı kalmamalı, öğrenciyi başarısıyla, okula devamıyla öğretmenle ve arkadaşlarıyla ilişkileriyle de takip etmelidir.Veli, yeterli dil bilmeyişi veya   öğrencisiyle ilgili olumsuz bir şey söyleneceği endişesiyle okul toplantılarından uzak durmaktadır.  Okul yönetimi Türk velilerden çocuklarının başarısı için eğitici bir rol üstlenmesini, okulun çalışmalarına destek vermesini istemektedir.

Yüksek öğrenim  gören  Türk öğrenci sayısı istenilen seviyeye ulaşmamıştır. Kesin sayı bilinmemekle beraber 2000 civarında yüksek öğrenim gören öğrencimiz olduğu düşünülmektedir. Yüksek okulda başarı, iyi ve kaliteli bir orta öğretime dayalı olmasına bağlıdır. Öğrencilerimizin üniversiteye alt yapı oluşturacak  iyi bir orta öğretim  yapma olanağına kavuşmamaları Üniversiteye gitse bile birinci sınıftan ayrılmalarına neden olmaktadır. Orta öğretimde bulunan öğrencilerimizin Üniversiteye yönelmeleri için aileleri ve çevreleri tarafından teşvik edilmeleri gerekmektedir.

Anadil eğitimi – Türkçe ve Türk Kültürü derslerimiz
Dilbilgisi kuralları iyi  bilinen bir anadilin, yabancı diğer dilin öğrenilmesini kolaylaştırdığı akademik çevrelerce belirtilmektedir. Türkiye’deki yabancı dille eğitim veren okullardaki başarıda, öğrencilerin ana dillerini çok iyi öğrendikten sonra öğretim dilini öğrenmeleriyle açıklanabilir. Belçika’da   öğrencilerimiz kendilerine sunulan Türkçe derslerinden bu amaçla da yararlanmalıdırlar. 

Belçika’da yaşayan Türk kökenli vatandaşların eğitim durumlarının yükseltilmesi , nitelikli vatandaş sayısının artırılması, Türk toplumunun bu ülkedeki durumunun ve kendi kültürel değerlerinin objektif şekilde anlaşılması, işsizlik oranının düşürülmesi, Belçika’daki çok kültürlü topluma entegre olması ve bu toplum içerisinde hak ettiği yeri alması için özellikle anne babalara, Türk derneklerine büyük görevler düşmektedir.