BÖLÜM-VI - PERSONEL GÖREVLENDİRİLEN ÜLKELER

13) İSVEÇ

GENEL BİLGİLER

Türk Vatandaşları, Soydaşlar ve Öğrenciler

EĞİTİM SİSTEMİ

Şema (Word Belgesi) >>

İsveç eğitim sisteminin amacı; Her çocuğun kendi beceri ve bilgileri istikametinde kendileri için mümkün olan en iyi gelişmeleri temin ederek teorik ve metodik eğitim-öğretim imkanları sağlamak suretiyle onları tercihleri doğrultusunda meslek hayatına kazandırmaktır. Ayrıca, çocuğun topluma uyumunu sağlamak, milli kültürünü benimsetmek, nitelikli bir insan ve iyi bir vatandaş olmasını, ayrıca mesleki yönden isabetli seçimler yapmasını sağlamak, eleman ihtiyacı olan iş sahaları için eleman yetiştirmek ve de kendisine olan güven duygusunu geliştirmek suretiyle dengeli bir şekilde çevresi ile iyi ilişkiler kurmasını sağlamaktır.

Zorunlu öğretim kurumları, temel okul, Lapon okulu, özel okul ve özürlüler okullarıdır. Zorunlu öğretim sonrası okullar ise normal lise, özürlüler lisesi, belediye yetişkinler okulu ile zihinsel özürlülükleri nedeniyle öğrenimi engellenmiş yetişkinler eğitimi okullarıdır.

Resmi eğitim sistemi içindeki okullarda eğitim-öğretim tamamen ücretsiz olup genel olarak öğrenciler ve ebeveynleri, hiçbir şekilde okul araç ve gereçleri, yemek, sağlık bakımı ve uzakta oturan öğrencilerin okullarına taşınması için ücret ödemezler.

İsveç okullar yasasına göre tüm çocuklar ve gençler ayrım yapılmaksızın aynı değerlerle öğrenim görürler. Cinsiyet, coğrafi durum, sosyal ve ekonomik farklılıklar gözetilmeksizin eğitim-öğretim için aynı haklara sahiptirler. Ayrıca aynı yasa gereği yetişkinlere de doğru  öğrenim verilmekte olup bu çerçevede, "Belediye Yetişkinler Eğitimi", "Yetişkinler için Temel Eğitim", "Devlet Yetişkinler Eğitimi", "Zihinsel Özürlüler Özel Eğitimi" okulları adı altında öğretim kurumları bulunmaktadır.

İsveç Parlamentosu ve hükümet eğitim kanunları çerçevesinde merkezi planlama, tasarı geliştirme ve bunların uygulanması şeklini tespit ederek, eğitimde belirlenen amaçlara erişilmesini sağlar. Yıllık bütçeden, belirtilen miktar üzerinden belediyelerin değişik etkinlikleri için ödenek verir ve ayrıca sürekli müfredat geliştirme çalışmalarını yürütür. İsveç'te öğretim yılı ağustos ayında başlar ve haziran ayında sona erer. Bir yıllık eğitim-öğretim yaklaşık 40 hafta olup haftada beş gün (Pazartesi - Cuma) okullar açıktır. Ayrıca her öğretim yılı içinde 20 Aralık' ta başlayarak Ocak ayında sona eren ara tatil bulunmaktadır.

Öğrenciler genelde oturdukları yerlerdeki en yakın belediyenin denetimindeki okulları tercih ederler. Ancak öğrenci ve velilerinin başka belediyelerdeki okulları ya da özel okulları seçme hakları da vardır. Özel okullar herkes için açık olup  Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanmış okullardır. Belediyeler her öğrenci için o yılın tespit edilen öğrenci ödeneğini okullara iletir. Böylelikle okul ücreti özel kitap ve benzeri masrafları karşılamak üzere gerekli olabilecek cüzi bir ödemenin dışında öğrencilerden herhangi bir ücret talep edemezler.

1. Okul öncesi eğitim
Okul öncesi eğitim kurumları belediyeler tarafından ilk öğretim kurumları bünyesinde açılabildiği gibi özel sektör, kooperatif ve aile birlikleri tarafından da açılır. Okul öncesi eğitim 4 - 5/6 yaş grubu arasındaki çocukları kapsar. Okul öncesi eğitim kurumlarına kabul, İsveç'te oturma ve çalışma müsaadesi olan her yabancı ailenin çocukları için de mümkün olup, eğitim masraflarına katkı olarak çocukların velilerinden haftada 40 saatlik eğitim için aylık bir ücret alınır.

2. İlköğretim
İlköğretim Okulları: 1 - 9. Sınıfları kapsar ve zorunlu olup üç aşamada tamamlanır.
İlk aşama    1 - 3. Sınıflar
Orta aşama 4 - 6. Sınıflar
İleri aşama  7 - 9. Sınıflardır.
Öğrenime başlama yaşı  (6) olup 1 - 7. Sınıflarda karne verilmemektedir.
8 ve 9. Sınıflarda ise iki dönem karnesi verilmekte ve karnelerde not yerine dört şekilde (yetersiz), (iyi) , (daha iyi) , (çok iyi) değerlendirilmektedir.

3. Ortaöğretim:
Orta öğretim genelde 3 yıl olup 9 yıllık mecburi eğitimin sonunda başlar. Üniversite ve yüksek okullara hazırlayıcı mahiyette olduğu gibi mesleki eğitim liseleri de vardır. İsveç'te tüm mahalli idareler, ilk öğrenimini tamamlamış her öğrenciyi müracaatı halinde liselere kabul etme mecburiyetindedir. Liselere kabul şartları ise öğrencinin ilköğrenimini tamamlamış olduğunu kanıtlaması ve 20 yaşından gün almamış olması gerekmektedir. Öğrenim süresi genelde 3 yıldır. Her öğrenci ilköğretimin son sınıfında almış olduğu notlar ortalamasına göre liselerde bu puan ortalamasına uygun olan dallardan birisine devam etmek durumundadır.

Liselerdeki 17 meslek dalından birini seçen ancak ilköğretim sonundaki ortalama puan durumunun zayıflığı nedeniyle o meslek dalında öğrenimine devam etme imkanı bulamayan öğrenci, puan ortalamasını yükseltebilmek için liselere giriş yaşına kadar yetişkinler eğitim okullarında tamamlayıcı dersler alabilir. Lise öğrenimini tamamlayan her öğrenciye diploma yerine geçerli bitirme belgesi verilmektedir.

Kişisel hazırlanmış programlar
Bu tür programların uzunluğu ve içeriği her öğrencinin ihtiyacına göre hazırlanmaktadır. Bu programdan amaç, öğrenciyi normal programa ya da meslek programına hazırlamaktır. Çıraklık ta bu programın kapsamındadır. Liselerde kurslar değişik bölümlere ayrılmıştır. Notlar her bitirilen kursun sonunda verilir. Ayrıca her kurs için öğrencide aranan seviye belirtilmiştir, notlar bundan yola çıkılarak "iyi" ya da "daha iyi" şeklinde verilir. Lisenin bitiminde her öğrenci bütün dersleri kapsayan bir bitiş belgesi alır. Başarı derecesini artırmak isteyen öğrencilere bitiş belgesinden önce sınav hakkı tanınır.

4. Üniversite ve Yüksek okullar:
Orta öğretimden yükseköğretime geçiş uygulamasında iki alternatif bulunmaktadır .

1. Karne uygulaması,
2. Giriş sınavı

Karne ile seçimde, lise bitirme belgesindeki puan ortalaması dikkate alınarak öğrencinin tercih ettiği dala uygunluğu sağlanabildiği takdirde yüksek öğrenime kabul şeklidir. Diğeri ise yüksek okul yeterlilik sınavına girerek başarabilmektir. Sınav, genel bir öğrenim yeteneği sınavı olup yükseköğrenimin üstesinden gelebilecek  beceri ölçüsünü gösterir. Bu sınava girmek isteyen öğrencinin lise bitirme puan ortalaması dikkate alınmamakla beraber liseyi bitirmiş olması şartı aranır.

Yöresel yüksek okullar veya üniversiteler, öğretimlerindeki branşların her biri için ne miktarda öğrencinin lise bitirme puan ortalamasına göre ve ne miktarda öğrencinin de giriş yetenek sınavı ile alınacağını kendi yönetimleri karar verir. Maddi imkanlardan yoksun veya kısıntılı olan yüksek öğretim öğrencileri İsveç hükümetinden yardım alma hakkına sahiptirler. Bu yardım, öğrencinin kendi mali durumuna bakılarak verilir. Eşinin veya ebeveyninin mali durumlarının incelenmesi söz konusu değildir. 45 yaşın üzerindeki öğrenciler bu yardımdan faydalanamazlar. En fazla 12 dönem (6 yıl) verilen bu yardımın  devam edebilmesi için öğrencinin her yıl belirli oranda başarı performansı göstermesi gerekmektedir.

5. Yaygın eğitim sistemi

Bu eğitim sistemi içine giren "Yetişkinler Eğitimi" adı altında iki grupta incelebilir:
1. Temel Eğitim
2. İleri aşama ve Lise seviyesi eğitim

Temel Eğitim: 

Okuma - yazma ve temel matematik bilgisi olmayan veya yetersiz olanlar için ilköğretim okullarının 1- 6. Sınıflarındaki öğrenime eşdeğer programların uygulandığı eğitim olup mahalli idareler tarafından o yörede oturanların ihtiyaçları olmaları halinde kurslar açılarak yapılır.

İleri Aşama ve Lise seviyesi eğitim:

7- 9. Sınıflar ile lise seviyesinde ve de mesleki eğitim programları çerçevesinde yapılan bir eğitim olup görülen ders saatleri daha azdır. Bir çok belediyede hem gündüz hem de gece kursları açılarak uygulanan bu eğitimde öğrenimlerini tamamlayanların durumları ders notu verilerek değerlendirilmektedir. 7-9. Sınıflar seviyesindeki programlara kabul edileceklerin yaş sınırı 16 ve lise seviyesindeki programlara katılacak olanların yaşları ise 18'den küçük olmamalıdır.

6. Özel Eğitim:
İsveç'te Özel Eğitim kurumları:
1. Tam zihinsel özürlüler eğitim okulları                                
2. Zihinsel özürlülerden öğrenebilir olanlar için öğretim okulları
3. Tam ortopedik özürlüler eğitim - öğretim okulları
4. Konuşma - işitme özürlüler öğretim okulları
5. Görme özürlüler okulları

Özürlü çocukların eğitiminde öncelik dış dünya ile olumlu ve uyumlu olmalarını sağlamak, normal bir hayat sürmelerini temin etmek olup özürlülük durumlarına göre yukarıda belirtilen okullarda eğitim-öğretim görmektedirler. Ayrıca aşağıda yer alan çalışmalar da özel eğitim planlamasının içinde yer almaktadır:

1. Normal eğitim birleşmesinden doğacak zorlukları her türlü teknolojiyi kullanarak önlemek ve giderilmesine çalışmak,
2. Sağlıklarının daima kontrol altında olmasını temin etmek,
3. Evde ve dışarıda, günlük yaşamlarında yaşantılarını kolaylaştıracak her türlü alet ve cihazlarını sağlamak,
4. Özürlü çocuğun aile bireylerinin ruhsal ve bedensel yönden dinlenebilmeleri için evlerine bakıcı göndermek,
5. Hafta sonlarında kısa süreli tatiller temin ederek yaşantılarının devamında daha iyimser olmalarını sağlamak

Görme ve işitme özürlü çocuklar için mecburi eğitim 10 yıldır. 16 yaşını bitiren özürlü çocuklar "erken emeklilik" maaşı almaya da hak kazanırlar. Öğrenimleri sonunda çalışarak hayatını kazanamayanlar bu yardımdan sürekli faydalanırlar.

TÜRKÇE VE TÜRK KÜLTÜRÜ ÖĞRETİMİ
Türkçe ve Türk Kültürü ile ilgili olarak okullarda Ana dili (Türkçe) dersi zorunlu değildir. Türkçe dersleri haftada 1.5 saat tespit edilen bir günde ders saatleri dışında yapılmaktadır. Öğrenciler aynı okuldan veya farklı okullardan gelerek derslere katılabilirler. Dernekler ve okul-aile birliklerinde anadili dersi verilmemektedir. Kullanılan öğretim materyalleri öğretmenin kendisi tarafında tespit edilmektedir. Ayrıca Almanya'da kullanılan ders kitaplarından faydalanılmaktadır. Türk Dilli ile ilgili olarak Uppsala Üniversitesi Asya Dilleri Kapsamında Türkoloji Bölümü mevcuttur.

OKUTMAN VE ÖĞRETMEN DURUMU
Millî Eğitim Bakanlığınca görevlendirilen öğretmen ve okutman bulunmamaktadır. Mahallen atanan toplam 38 öğretmen mevcuttur. Yerel makam, okul ve mahallen atanan öğretmenlerle ilişkiler sürdürülmektedir. Uppsala Üniversitesi Türkoloji Bölümü okutman talep etmektedir. Bu konuda çalışmalar devam etmektedir. Aynı zamanda derneklerin de öğretmen talebi vardır. Bu konuda da çalışmalar devam etmektedir.

PRATİK BİLGİLER

İsveç'te Yaşam ve İletişim
İsveçliler ile iletişim çok kolay olmamakla birlikte, gerekli herhangi bir konuda yardım alabilirsiniz. Genelde gayri resmi ilişkilerde ilişkiler mesafelidir. Resmi ilişkilerde randevu alarak görüşmek önem taşmaktadır. Resmi irtibatlarda kişiler en kolay ulaşma yolu e-postasıdır. Kurum ve kuruluşlar ile ilgili olarak gerekli tüm bilgi web sayfalarında bulunmaktadır. Telefon ile bilgi almak üzere arandığı taktirde genelde web sayfalarına yönlendirilmektesinizdir. İsveç halkının tamamı iyi derecede İngilizce bilmektedir. Günlük hayat ve resmi ortamlarda İngilizce konuşularak iletişim kurulabilinir. Günlük yaşamda her şey çok düzenlidir ve halk belirtilen kurallara riyayet etmektedir ve etmeyene tepki duymaktadir. Herşey belli bir sistem içersinde çok düzenli işlemektedir.

Vize
İsveç, Türkiye'ye vize uygulamaktadır. Ankara'da İsveç Büyükelçiliği ve İstanbul'da Başkonsolosluk mevcuttur. Umumi pasaport sahibi Türk vatandaşları vizeye tabidir. Yeşil pasaport sahibi vatandaşlarımız için vize şartı yoktur. Yeşil pasaport ile isveç'e giriş yapan vatandaşlarımızın ikamet süreleri 3 ay ile sınırlıdır. Schengen Anlaşması hükümleri İsveç için de geçerlidir.

Trafik ve Ulaşım
Ulaşım genelde metro ile yapılmaktadır. Metro haricinde otobüs ve değişik raylı sistemler vardır. Toplu taşıma araçalarının geliş saatleri bellidir ve zamanında gelmektedir. Toplu taşıma araçlarına binmek için 30 günlük kart alınmaktadır, bedeli 600 kr'dur. Şehir içine araçlar ile girmek ücretlidir, ancak resmi plakalı araçlar bu kapsama girmemektedir. Şehirler arası yollar ücretsizdir. Şehir merkezinde sabah ve akşam saatlerinde sıkışmalar olsa bile trafik rahattır.
Sosyal Hizmetler
İsveç sosyal hizmetlerden yararlanabilmek için İsveç Sicil Numarasına sahip olmak gerekmektedir. Sicil Numarası İsveç'te sürekli oturum izni olan kişilere verilmektedir. İsveç'te resmi görevde  bulunan personele veya turiste İsveç Hükümeti tarafından herhangi bir sosyal hizmet sunulmamaktadır.

Kültürel Özellikler
Sosyal bir devlet yapısına sahip olduğundan yaşam standartları kişiler arasında çok farklılık göstermemektedir. Ülkenin coğrafi konumu bakımından soğuk ülke olması insanları olumsuz etkilemektedir, kişiler soğuktur ve daha çok bireysellik ön plana çıkmıştır. Kişiler kültürel faaliyetlere çok önem vermektedir. Tiyatro, opera , müzikal ve festival gibi faaliyetler yoğun bir şekilde yaşanmaktadir. Stockholm'de 100'e yakın müze bulunmaktadır.

Sağlık Hizmetleri
İsveç'te sağlık hizmetleri pahalıdır. İsveç özel sağlık sigortası kapsamında bulunmanızı talep etmektedir.

Ev Kiralama
Ev bulmak zordur. Ev kiralama belediyeler veya özel firmalar tarafından yapılmaktadır. Ev kiralamak için ilgili kuruma kayıt olunur ve sıra beklenir. Bekleme sırası ne kadar uzun süreli olursa ev bulma şansınız o kadar artmaktadır. Genelde su, ısınma ve eletrik kıranın içindedir. Evler genelde  70-80m2 büyüklüğünde olup  kira bedeli 6000 kr (700 Avro) civarındadır. Hoteller son derece pahalıdır. Mütevazı bir hotelin gecelik bedeli 700-1000 kr civarındadır.

Araba Kiralama
Geçerli ehliyetiniz olması şartı ile araba kiralama özel firmalar tarafından yapılmaktadır.

Sürücü Belgesi
Sürücü belgesi olmayanların burada sürücü belgesi alması zordur. Türkiye'den almış olduğunuz sürücü belgesi burada bulunduğunuz sürece geçerlidir.

Trafik kazaları
Trafik kazaları olaylarına polis bakmaktadır. Trafik sigortası zorunludur. Kaza yerine polis çağrılmaktadır ve kişilerin sigorta şirketlerine gönderilmek üzere  belli bir form doldurulmaktadır.

Para Transferi
Para transferi "Wester Union" gibi özel kuruluşlar veya banka yolu ile yapılmaktadır. Transfer bedeli para miktarına göre değişmektedir. İsveç'te Türk Bankası bulunmamaktadır. Büyük bankalar; Handelsbanken, Förenings Sparbanken, SEB.

Adresler
Türkiye Cumhuriyeti Stokholm Büyükelçiliği
Telefon. (46-8) 23 08 40 - 41 - 42 - 43 - 44 - 45
Faks. (46-8) 663 55 14 - 662 80 23
E-mail: turkbe@turkemb.se

İsveç Krallığı Ankara Büyükelçiliği
Katip Çelebi Sok.No.7, 06692 Kavaklıdere
Tel: 466 45 58
Telefax: 468 50 20
E-Mail: ambassaden.ankara@foreign.ministry.se
swedemb@ada.net.tr